NT Foundation - Về khoa học xã hội & nhân văn
 
 
Lượt truy cập: 7262775
 
 
Về khoa học xã hội & nhân văn
 

Gần đây các vần đề nghiên cứu khoa học được đặt ra rất sôi nổi từ hệ thống quản lý, đầu tư kinh phí, chất lượng, số lượng đội ngũ, đào tạo và đánh giá kết quả nghiên cứu đến cơ cấu các thiết chế và hội đồng...song có vẻ chỉ sôi nổi trong lĩnh vực Khoa học Tự nhiên (KHTN) còn ‘bên' KHXH&NV thì dường như ‘im lìm'.



 

Khoa học Xã hội (KHXH) tất nhiên gắn chặt với đời sống xã hội tức với chính trị, kinh tế, đạo đức, văn hóa nghệ thuật... và việc nghiên cứu chịu những chi phối rõ ràng từ thể chế chính trị, ý thức hệ, quan điểm, chủ thuyết, chính sách cụ thể mà thể chế đó triển khai.
Nếu KHTN là không biên giới thì KHXH lại thường dung thân ở một cương vực, dân tộc, xã hội và lịch sử cụ thể. Và cái ‘tên miền .vn' ảnh hưởng không nhỏ tới việc nghiên cứu, chuẩn mực quốc tế hầu như không được đặt ra! (Sau đợt phong GS, PGS mấy năm trước có thống kê cho thấy tỷ lệ học hàm, học vị KHXH ở VN khoảng 17-18% là cao bất thường so với các nước khác, kể cả các nước mạnh về KHXH &NV. Trong đợt đó có tới 40% học hàm trao cho các môn triết học và Lịch sử tư tưởng, trong khi ai cũng biết môn triết không phải thế mạnh của khoa học Việt Nam).
Một đặc điểm nữa là trong KHXH ở ta không có phân biệt khoa học cơ bản và khoa học ứng dụng hay nói cách khác hầu như 99% là khoa học ‘ứng dụng'. Vô cùng hiếm các công trình thuần túy lý thuyết tầm cỡ dẫn đường quốc gia hay có tầm quốc tế. Một cảm giác chung là học hàm học vị KHXH ‘ít chất khoa học' hơn bên KHTN. Viện Toán, Viện Lý, Viện Sinh,Viện Hóa hay Ung bướu rõ ràng vẫn ‘khoa học' hơn Viện Sử, Viện Văn ,Viện Mỹ thuật hay Viện KHXH thành phố! Và có bị cảm giác ấn tượng như vậy cũng không oan. Sẽ có người nói: Tôi không thể làm TS, Th.s toán hay lý nhưng hầu như ai cũng có thể tự tin nói rằng: Tôi có thể làm TS sử, văn, triết hay quản trị kinh doanh và mỹ thuật... Hết sức xin lỗi các đồng nghiệp nhưng đó là một sự thật.

1. Tính phục vụ và tính phi vụ lợi của nghiên cứu KHXH là một biện chứng. Ta có truyền thống triều đại sau phủ nhận ‘sạch trơn' triều đại trước. Khi một lãnh tụ chính quyền mới nói ‘nhà Nguyễn là phản động toàn diện' thì suốt mấy chục năm không có công trình nghiên cứu nghiêm túc về nhà Nguyễn và nếu có thì chủ yếu để nhằm chứng minh là nó ‘phản động toàn diện'. Con người và xã hội VN muốn hay không cũng thoát thai trực tiếp từ con người và xã hội thời thuộc địa và thời Nguyễn. KHXH&NV hiện đại không nghiên cứu XH&NV thời đó thì là thiệt thòi cho việc xây dựng và phát triển xã hội và nhân văn ngày nay. Vì những quan điểm, lý do tương tự ta không có các công trình tầm cỡ về văn hóa Chăm và lịch sử ngàn năm của một vương quốc từng tồn tại trên đất VN ngày nay. Khi khai quật hoàng thành Thăng Long ‘ta' chỉ thiên về đề cao sự ‘khác Trung Hoa' của nghệ thuật hoàng thành mà không nhắc tới ‘sự gần gũi Chăm' hiển nhiên của nó! Trước đây có cuốn Lịch sử Văn học VN đồ sộ mới ra được tập đầu gồm tất cả các tác giả - nhà thơ đều là các lãnh tụ xếp trước sau theo chức vụ của họ. Cuối tập đó có một nhà thơ thuộc nhóm Thơ mới nhưng lúc đó là Thứ trưởng Bộ Văn hóa! Để cải cách hành chính các nhà Xã hội học (XHH) làm điều tra và kết quả cho thấy mức độ hài lòng của dân chúng với các dịch vụ công là trên 90% ở mọi trắc nghiệm. Tự hỏi với kết quả đó thì nước ta đâu cần cải cách Hành chính làm chi nữa. Có rất nhiều các công trình nghiên cứu lịch sử, từ Lịch sử một ngành, một tỉnh, một quận, thậm chí một ‘phong trào công nhân ở một công ty cao su' nhằm chứng minh một chân lý đã được xác định. Ở đây mâu thuẫn giữa tính phục vụ, tuyên truyền, giáo dục...của KHXH và tính phi vụ lợi của KH thực sự cần tìm được một sự chung sống thế nào đó. Cần có những công trình, những phương pháp nghiên cứu KHXH xuyên thời gian vượt qua các nhu cầu thời sự thì mới có thể đi tới chiều sâu, có giá trị khoa học lâu bền.

2. Nghiên cứu KHXH ở ta thường đậm chất tập thể. Có lẽ chưa có một cá nhân nhà nghiên cứu KHXH nào được ‘rót' kinh phí nghiên cứu trong khi các công trình có giá trị luôn là các công trình cá nhân và độc lập. Cần tìm ra một cơ chế nào đó để phát huy được các tài năng nghiên cứu KHXH, huy động chất xám của họ vào phục vụ sự nghiệp chung. Làm việc tập thể, liên kết tập thể là rất quan trọng trong nghiên cứu KHXH nhưng chỉ khi nó không cào bằng-dĩ hòa vi quý-mà tôn trọng đề cao phát kiến, quan điểm phương pháp của cá nhân xuất chúng và các nhóm tinh hoa. Việc "nâng cấp"- đổi tên- một trường bổ túc cán bộ văn hóa sơ cấp lên trung cấp rồi đại học và phát triển sau đại học môn ‘văn hóa học' chắc không phải con đường phát triển thực sự của KH và văn hóa!
3. Sự dễ dãi, xuê xoa hạ thấp chất lượng trong đào tạo sau ĐH và xét duyệt các học hàm, học vị, công trình, đề tài cùng với quan niệm thực dụng, tức thời khá thô thiển làm cho nghiên cứu KHXH bị lạm phát số lượng, hạ thấp chất lượng cả ở nhân sự lẫn ‘công trình'. Đã có quá nhiều chuyện cười về chuyện này. KHXH có thể trở thành mảnh đất cho chủ nghĩa cơ hội, thoạt đầu có hại không chỉ cho khoa học mà cả cho chính trị, xã hội, kinh tế, đạo đức...Ai cũng thấy một số  GS. Văn học từng ‘lớn tiếng' nhất trong phê phán văn chương ‘tiền chiến'-Thơ mới ,Vũ Trọng Phụng hay Tự lực Văn đoàn rồi Nhân văn Giai phẩm bằng các công trình đồ sộ thì sau đổi mới, khi thời thế đã xoay vần, cơ hội đã tới lại quay ra lớn tiếng ca ngợi những thứ, những người mình từng ‘hạ gục'. Và thói cơ hội đó không chỉ có trong nghiên cứu VHNT!
Giải quyết các mâu thuẫn, "thanh lý" các thực trạng  mà trên đây chỉ là vài thí dụ nhỏ) không hề dễ dàng nhưng không thể không làm bởi xã hội càng CNH, HĐH thì vai trò của nghiên cứu KHXH&NV càng lớn.

Nguyễn Bỉnh Quân

Nguồn Báo Tia sáng

 


Thêm yêu thích (269) | Trích dẫn nội dung trên site của bạn | Xem: 3210

  Nội dung

PHẢN HỒI ĐỘC GIẢ NT-FOUNDATION VỀ BÀI VIẾT
Tên của bạn:
E-mail của bạn:
Nội dung:



Code:* Code

 
E-mail  Gửi email cho bạn bè
In trang này In trang này
  Lên đầu trang
Các bài khác...
  • Tự tin khẳng định trong giao tiếp
  • “BỘ CHUẨN” TRẺ 5 TUỔI
  • ĐỪNG LÀM THUI CHỘT MÔN VĂN
  • MỘT TRƯỜNG MẦM NON BỊ “BỎ HOANG” GẦN 20 NĂM
  • CHUẨN CÓ HỢP CHƯƠNG TRÌNH
  • VĂN HOÁ CÔNG GIÁO VIỆT NAM
  • Bạn trẻ nên cởi mở hơn nữa
  • Không được ép học sinh học thêm
  • Công khai học phí
  • Áp lực chọn nghề
  • Trước hết cần cải cách pháp lý
  • GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN GIÁO DỤC: Từ góc nhìn nghiệp vụ sư phạm
  • Hỗ trợ đào tạo hay là một cách để thu hút chất xám
  • Lớp mẫu giáo trong... nghĩa trang
  • Qui chế 43 về đào tạo theo tín chỉ: đôi điều cần được nghiên cứu thêm
  • Vài nhận xét từ kết quả thi tốt nghiệp trung học phổ thông 2005-2008
  • Quản lý game online vẫn còn chưa ổn
  • Sinh viên 5 tốt: Lấy đẹp dẹp xấu
  • Không gian công cộng: Gương soi công bằng, dân chủ và văn minh!
  • Bản quyền tác giả trong sách giáo khoa
  • Cô bé Việt mồ côi mang trong mình bốn dòng máu
  • Sao không làm như Senegal ?
  • 4 giải pháp chống tham nhũng
  • Phê bình Văn học nữ quyền
  • CƠ HỘI PHÁT TRIỂN TRONG KHÓ KHĂN
  • Bàn về thời cơ
  • Bị thầy đánh, nữ sinh nhập viện
  • Trượt ĐH, sang 2009 có được thi tiếp?
  • Lời cảm ơn của Phụ huynh học sinh!
  • Cải cách hệ thống đào tạo tiến sĩ
  • Bé gái nhiễm HIV không được đi học
  • Mỗi tuần chị nấu 170 bát cháo miễn phí…
  • 78 năm thành lập đoàn - nhớ người đoàn viên đầu tiên
  • Thi vào... lớp 1
  • Chọn trường nghề
  • Tính chất tiểu nông
  • Huyết áp thấp có nguy hiểm?
  • Nhìn nhận về Dự luật tiếp cận thông tin
  • Ung thư gan - Những điều cần biết
  • Tăng huyết áp ở trẻ
  • Thật đáng buồn cho cách dạy của chúng ta....
  • Gỉai pháp độc đáo cho bệnh tai biến mạch máu não
  • NGƯỜI VIỆT NAM NÊN HÌNH THÀNH THÓI QUEN ĂN SỮA CHUA MỖI NGÀY
  • Mẹo nhỏ để luôn có đối mắt khỏe mạnh
  • Lưu ý khi phẫu thuật khúc xạ mắt
  • Cả trường dựng lều trọ học
  • Thói quen xấu gây cận thị
  • Tuyển sinh đầu cấp: “Người ăn không hết, kẻ lần không ra”
  • 14 lí do để bạn uống nhiều nước
  • Đôi tay... đi đến trường
  • Khoa học và Thơ
  • Bốn thủ phạm gây vô sinh ở nam giới
  • Không đâu bằng quê nhà
  • Ngày của Mẹ thân yêu...
  • Đến trường trên đôi chân tật nguyền
  • Tan trường là tắc đường
  • SV vượt sướng?
  • Chuyển đổi công tác định kỳ cán bộ VH-TT&DL
  • Phát triển và nuôi dưỡng tố chất lãnh đạo
  • Một số biểu hiện của hiện trạng chảy máu chất xám
  • Phân biệt giữa lãnh đạo và quản lý trong khoa học
  • Trứng hay gà có trước?
  • Đổi mới cách xây dựng chiến lược
  • Sảy thai - Nguyên nhân và cách phòng ngừa
  • Chuột rút và cách chữa
  • Bệnh nhiệt miệng - Những điều bạn chưa biết
  • Sáng tạo xanh với sự trợ giúp của sở hữu trí tuệ
  • Xin lỗi - Phải biết cách
  • Không đâu bằng quê nhà
  • Choáng váng “truyện người lớn” của teen
  • Thầy hiệu trưởng đi bán vé số
  • Tôi đã “nghèo” như thế đấy!
  • Giờ giới nghiêm dành cho trẻ em Nga
  • SV sẽ được học môn "học để làm gì?"
  • Can-xi cho tuổi thanh thiếu niên
  • Ovaltine thử thách thông minh 2009
  • Mùa thi - mùa "chặt chém"
  • XEM CON NHƯ LÀ MỘT CHỦ THỂ
  • Ép học sinh tặng quà nhà trường
  • Sinh con từ trữ lạnh mô tinh hoàn
  • SÂN CHƠI THỬ TRÍ THÔNG MINH CỦA TRẺ
  • ĐÀO TẠO KỸ NĂNG TƯ DUY CHO TRẺ EM
  • Thi tốt nghiệp THPT 2010: Ôn tập kiểu nào đạt điểm cao?
  • Kết nối người Việt trẻ toàn cầu
  • Bí quyết thi đậu
  • Những người hết lòng vì cộng đồng
  • Hoàn táng thi hài Vua Lê Dụ Tông
  • “Giải cứu” nỗi đau cột sống bằng kỹ thuật hiện đại
  • 5 cách tự nhiên cải thiện sức khỏe
  • Bạo lực học đường
  • Những sát thủ có khuôn mặt trẻ thơ
  • Đánh thức các giác quan của bé từ những năm tháng đầu đời
  • Lắng nghe, thấu hiểu người khác cũng là nghệ thuật
  • Tình yêu lớn nhất mẹ dành cho con
  • Đâu rồi, nét quyến rũ Hà Nội
  • Thực phẩm tốt cho mùa thi
  • Trẻ có thể tự tử vì người lớn không quan tâm
  • Cách dùng hoa ngọc lan chữa bệnh
  • Giữ tim khoẻ không khó
  • Đồ chơi kích thích trí thông minh cho trẻ
  • Nguy cơ mắc bệnh tự kỉ ở trẻ
  • Phát hiện tự kỷ qua tiếng bập bẹ như thế nào?
  • Khát vọng học tập của chàng sinh viên cao 1m, nặng 18 kg
  • Sự kiện tiêu biểu năm 2010 của ngành Giáo dục và Đào tạo
  • Trời rét vẫn cần tắm cho bé
  • Văn hóa giao tiếp giúp bạn thành công
  •  
    Giới thiệu về trung tâm
    B/S Nguyễn Khắc Viện, Nhà sáng lập Trung tâm N-T
    Bà Nguyễn Thị Nhất, Nhà đồng sáng lập Trung tâm NT
     
    Bạn đọc viết
    Trò chuyện không định h...
    em muon hoi chi tiet hon ve cach the hien cac loai cau hoi t...
    29/11/08 10:24 More...
    By duong hanh

    Tự tin khẳng định trong...
    Một bài viết rất sâu sắc về hành vi thiếu t...
    22/11/08 15:38 More...
    By AAAA

    Des troubles psychologiques, des méthodes de consultation et de traitement ...