NT Foundation - Quan hệ cha mẹ và con cái - Bài 2: Tìm "tiếng nói chung"
 
 
Lượt truy cập: 8807368
 
 
Quan hệ cha mẹ và con cái - Bài 2: Tìm "tiếng nói chung"
 

(TNO) Song hành với sự phát triển của đời sống kinh tế - xã hội, các mối quan hệ gia đình - mà một trong những "hạt nhân" là quan hệ cha mẹ và con cái - cũng có những thay đổi rõ rệt. Lề lối gia đình của 4-5 thập kỷ trước, con cái theo sự sắp xếp của cha mẹ một cách vô điều kiện, nay gần như không còn.

 

Lời xin lỗi muộn

Nói "gần như không còn" vì, đa số những người làm cha mẹ (người Việt chúng ta), nhất là những người ở độ tuổi "U.40" trở lên, vẫn nhìn nhận tiêu chuẩn đạo đức của một đứa trẻ ngoan là: ở nhà biết nghe lời cha mẹ, đến trường biết nghe lời thầy cô và đạt kết quả học tập tốt. Nhưng, trong điều kiện môi trường văn hóa - xã hội "mở" và kinh tế phát triển như hiện nay, nhiều khi sự đáp ứng các tiêu chuẩn trên đôi khi chỉ là biểu hiện bề ngoài trong một tâm hồn đã bị phát triển lệch lạc.

Chuyện từ phòng tư vấn của Trung tâm Hồn Việt: Một người cha đưa con gái 18 tuổi (vừa đỗ đại học) đến gặp chuyên gia tư vấn, trong tâm trạng đau khổ và lo lắng vì cho rằng con mình đang bị lệch lạc về giới tính, với các biểu hiện: ăn mặc như con trai, không chịu gần gũi cha mẹ và em gái, thậm chí không trò chuyện với ai trong nhà, ở trường về là vùi đầu vào sách vở...

Được chuyên gia khuyến khích, cô bé chia sẻ: Từ khi đi học, em đã được "quán triệt" tinh thần là phải luôn đạt học sinh xuất sắc. Hồi tiểu học, với mỗi điểm 9, em luôn nhận một trận đòn từ ba. Em chỉ còn cách phải bằng mọi giá đạt điểm 10, nếu không muốn bị đòn. Lên THCS và THPT thì có đỡ hơn, nhưng vẫn là yêu cầu phải đạt học sinh giỏi.

Ba mẹ là người làm kinh doanh nên kinh tế gia đình khá giả. Trang thiết bị phục vụ học tập và cả giáo viên dạy thêm, em được đầu tư tối đa. Nhưng không hiểu sao chỉ những ngày được ở với bà nội (khi cha mẹ vắng nhà), em mới thấy được thoải mái. Sự trao đổi giữa cha mẹ và chị em thường chỉ là hỏi kết quả học tập, đưa ra yêu cầu, cùng lắm là hỏi có cần gì thêm cho việc học hay không.

Hồi nhỏ, em sợ gặp ba mẹ; lớn hơn một chút, em không thích; và đến bây giờ, em ghét gặp họ. Với kết quả cao trong kỳ thi đại học, em nói rằng em "trả cho họ" những gì họ đã đầu tư cho em. Và giờ đây em đang có ý định "tự lập". Em muốn được trở lại với sở thích của mình là hội họa, chứ không muốn theo ngành kinh tế như đã đậu đại học theo sự ép buộc của ba.

Chuyên gia hỏi cô bé sao lại thích mặc đồ giống con trai, cô bé cho biết, thật ra em cũng chẳng thấy thế làm đẹp. Tuy nhiên, vì không muốn mặc những đồ mà ba mẹ mua cho nên bằng cách này hay cách khác em đã tự mua sắm những thứ đối lập.

Vấn đề đã rõ, em hoàn toàn không bị lệch lạc giới tính. Theo chuyên gia tư vấn, biểu hiện bên ngoài chỉ là sự phản ứng muốn chối bỏ cha mẹ. Cả một thời gian dài cô bé phải sống hoàn toàn theo ý của cha mẹ, nên khi có điều kiện, em chỉ muốn làm điều ngược lại mà thôi. Nhưng, sự lệch lạc về tâm lý mới là đáng nói.

Vị phụ huynh bày tỏ quan niệm của mình: Tất cả những "kỷ luật sắt" mà ông đưa ra với các con đều nhằm muốn chúng chăm chỉ học hành để sau này có thể tạo dựng tương lai. Ông không muốn con theo học hội họa vì cho rằng chỉ những người thực sự giỏi mới có thể sống bằng nghề đó. Ông muốn con ông có một chuyên môn cơ bản, có thể thích hợp ở mọi môi trường...

Sau khi được chuyên gia phân tích, người cha đã nhận ra sai lầm trong cách cư xử áp đặt với con, ông đã xin lỗi con, nhưng đứa con không thể hiện chút cảm xúc nào. Có lẽ, cả hai đều cần thêm thời gian!

"Hành trình" tìm "tiếng nói chung"

Trong mắt cha mẹ, con cái lúc nào cũng là đối tượng cần được chăm sóc, chỉ bảo, hướng dẫn; nhất là ở độ tuổi "ăn chưa no, lo chưa tới" chưa thể suy nghĩ mọi việc thấu đáo, dễ dẫn đến sai lầm. Đó là văn hóa và tâm lý của người Việt.


Thạc sĩ tâm lý Nguyễn Thị Tâm phân tích: Phụ huynh thường nhìn các hành vi của con cái qua lăng kính của người làm cha mẹ, của những người đã từng trải, nên họ thấy sao mà chúng ấu trĩ và non nớt đến thế. Họ hầu như quên rằng chính họ cũng từng có những lúc mắc sai lầm, cũng có những dại khờ như thế, ở vào cái tuổi của con cái họ bây giờ. Thêm vào đó, những khác biệt về tâm lý lứa tuổi; sự tác động của hoàn cảnh lịch sử xã hội đối với nhận thức của từng thế hệ... là những bức tường vô hình ngăn cản họ "đến gần" con cái hơn.

Bà Tâm cho biết, 13-15 tuổi là giai đoạn các hoóc môn phát triển hàng loạt, dẫn đến sự thay đổi tâm - sinh lý ở trẻ. Ở độ tuổi này, trẻ bắt đầu nhận thức về vai trò và ý nghĩa xã hội của mình, vì thế thường có những suy nghĩ, lời nói, hành động thể hiện sự khẳng định mình. Vì thế, khi gặp bất cứ sự cản trở (những quy định, những điều bắt buộc phải làm) nào trẻ đều có phản ứng, ở nhiều cấp độ khác nhau, nhẹ thì chấp nhận một cách gượng ép và thực hiện cho xong, nặng hơn thì phản đối ra mặt (cãi), thậm chí làm điều ngược lại.

Chỉ có thể trò chuyện, chia sẻ với người nào mà khi mình nói ra họ hiểu đúng ý của mình hoặc đồng cảm được với mình. Điều này, trẻ con không khác người lớn!

Chị M.P (ở Q.3, TP.HCM), có con trai đang học lớp 11 tâm sự: "Khi con trai học lớp 7, lớp 8, tôi đã từng khổ sở vì tình trạng căng thẳng giữa hai mẹ con. Có thời gian tôi gần như bị stress vì sợ con sẽ thành đứa trẻ hư. Tôi hoảng hồn khi con tôi chơi thân với một trong những học sinh cá biệt của lớp. Cậu bạn này thậm chí còn câu kết với một đám trẻ hư bên ngoài để đánh một bạn cùng trường. Mặc dù có lần đến nhà tôi chơi, cậu bé này tỏ ra khá lễ phép và ngoan ngoãn, nhưng tôi vẫn "cấm cửa" con trai giao du với cậu ta.

Con tôi cũng phản ứng gay gắt không kém, với lý lẽ rằng: "Với con, đó là người bạn tốt". Sau này tôi mới biết, ở lớp, con trai tôi là một học sinh khá giỏi, thực hiện nghiêm túc nội quy trường lớp, có tinh thần thẳng thắn phê bình (những điều này giáo viên đều biết và phản ảnh), nhưng (có lẽ vì thế) cháu không được nhiều bạn ủng hộ (điều này giáo viên hình như không biết), nên cháu gần như bị cô lập trong lớp. Nhờ "uy lực" của cậu bạn kia mà nhiều lần cháu thoát khỏi tình trạng bị "tẩy chay".

Cũng sau này tôi mới biết lý do hai đứa chơi thân với nhau. Đó là một lần cháu có việc trao đổi riêng với giáo viên chủ nhiệm nên ra về sau bạn bè, ra ngoài cổng trường, cháu thấy bạn vẫn vật vờ đi lại trên vỉa hè, không về nhưng không tỏ ý chờ đợi người đón, cháu đã năn nỉ mời bạn về nhà, cùng ăn trưa, và để thời gian nghe bạn kể về hoàn cảnh gia đình của mình (cha mẹ vừa bỏ nhau, không có ai quan tâm đến cuộc sống cũng như chuyện học hành của cậu)...

Sau khi tìm đến chuyên gia tư vấn, tôi đã cố "dằn lòng" nghe con giải thích những điều trên về bạn, hiểu được tấm lòng chân thành của con, tôi đã chia sẻ nhiều hơn với cháu về trường hợp cậu bạn ấy. Rồi tôi hướng dẫn cháu cách kéo bạn trở lại việc học tập, tạo điều kiện về kinh tế cho cháu giúp đỡ bạn... Từ đó, mẹ con tôi nói được với nhau nhiều hơn. Bây giờ thì tôi và con trai đã trở thành bạn của nhau rồi. Cháu chẳng giấu tôi cả cảm giác thích hoặc không thích một bạn gái nào đó...".

Làm "người bạn lớn" của con

Để tìm được "tiếng nói chung", đương nhiên đòi hỏi sự hợp tác từ cả hai phía - cha mẹ và con cái. Tuy nhiên, theo bà Tâm, việc yêu cầu trẻ phải thấu cảm những mong muốn, những kỳ vọng của cha mẹ đằng sau những điều bắt con phải thực hiện là điều rất khó. Vì, đương nhiên, chúng chưa từng ở lứa tuổi của cha mẹ để có thể hiểu tâm lý của người lớn, cũng chưa bao giờ có con nên làm sao có thể hiểu được nỗi lòng của người làm cha mẹ. Ngược lại, đặt mình vào vị trí của con, cụ thể là nhìn nhận sự việc, hiện tượng qua lăng kính của tuổi "teen", trong hoàn cảnh xã hội hiện tại, để có thể chấp nhận sở thích, để có thể bỏ qua sai lầm, và để cảm thông với tâm trạng... của con cái là điều mà các bậc làm cha mẹ cần thực hiện. Từ đó mới có thể đưa ra những lời giải thích, sự định hướng mà trẻ dễ chấp nhận nhất.

Trẻ ở lứa tuổi dậy thì, với sự thay đổi mang tính "đột biến" cả về thể chất lẫn tinh thần, càng cần có sự cảm thông sâu sắc từ người lớn, đặc biệt là cha mẹ, đối với những suy nghĩ, hành động và cả lỗi lầm của mình. Hành trình tìm "tiếng nói chung" với con cái là một việc lớn, cần một quá trình, đòi hỏi những người làm cha mẹ phải có sự hiểu biết nhất định về tâm - sinh lý của trẻ qua từng giai đoạn, lứa tuổi để có thể tìm ra những "cách tiếp cận" phù hợp và trở thành "người bạn lớn" của con. 

Kim Hoa - Cẩm Thúy

Nguồn Báo thanh niên

 
E-mail  Gửi email cho bạn bè
In trang này In trang này
  Lên đầu trang
Các bài khác...
  • 10 ĐIỀU NÊN NÓI VỚI CON
  • Bố mẹ hay bạn
  • Bảo đảm và tạo cảm giác an toàn cho trẻ
  • Thái độ đứng trước con em
  • Cần có chiến lược phòng ngừa rối nhiễu tâm lý trẻ em
  • Xem con như là một chủ thể
  • "Không có nỗi đau nào bằng nỗi đau tâm trí"
  • Xem con như là thượng khách
  • Trẻ em hư
  • Trẻ em ngày nay
  • Tính
  • Cảm thông và chia sẻ với tuổi mới lớn
  • Giải mặc cảm tội lỗi cho trẻ - một hướng phòng ngừa tự sát
  • Năm thông điệp gửi người cha trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa
  • Làm thế nào để giúp con có được hình ảnh đẹp về người cha?
  • Chăm - Chữa - Dạy tại phòng khám Tâm lý - Y học - Giáo dục trong một bệnh viện đa năng
  • Trầm cảm tuổi học đường
  • Sẻ chia với trẻ tự kỷ
  • Trẻ có những dấu hiệu: Chậm nói, ngơ ngác... Đừng vội cho là trẻ tự kỷ
  • Môi trường xã hội và tâm lý xã hội ở thành thị
  • Rối nhiễu tâm lý sau hai năm vắng mẹ
  • Tương tác giữa bố mẹ và trẻ tuổi bế bồng
  • Hội chứng tự tỏa qua 10 câu hỏi
  • Chữa máy - chữa người
  • Nỗi khổ của con em
  • Nâng cao ý thức và hiểu biết về tâm lý trẻ cho giáo viên
  • Chăm dạy những trẻ em không may
  • Chứng trầm cảm ở thiếu niên: Khi con bạn quá vui, cũng nên để ý
  • Đau mà không tìm thấy bệnh
  • Tâm lý lâm sàng trẻ em Việt Nam
  • 9 cách giúp bé hay nói
  • Tư duy sáng tạo
  • Vì sao nên cho con bú sữa mẹ ngay sau sinh?
  • Thiên đường của sáng tạo
  • Thái độ của bạn với cách sống tuổi teen?
  • 6 cách bắt đầu ngày làm việc mới
  • Nắm tay yêu thương
  • 13 điều nên giúp trẻ trong giao tiếp
  • Chồng lười chăm con
  • Sinh viên với kỹ năng mềm
  • Con vẹt dạy trẻ con tập nói
  • Vẹt dạy người tập nói
  • Người già trầm cảm
  • Dấu hiệu của trẻ bị dị ứng thức ăn
  • Giúp trẻ tránh say tàu xe
  • Trầm cảm ở bà bầu
  • Những cách trừng phạt trẻ sai lầm
  • Một số yếu tố tâm lý tác động đến việc sinh con
  • Những đứa trẻ có khả năng đặc biệt
  • Gần ba tuổi biết giải toán
  • Cảm xúc liên quan đến thành đạt
  • Rối loạn chuyển hóa
  • 10 điều cần tránh trong giáo dục khi trẻ mắc lỗi
  • Cách thông minh để trò chuyện với con
  • Dạy bé ứng xử tốt qua trò chơi
  • Luyện tập trí nhớ
  • Muốn con thông minh, hãy cho chúng chơi cờ vua
  • Con nào mẹ cũng yêu
  • Lo âu làm tăng bệnh lý nội khoa
  • Phát hiện gen gây u não ở trẻ em
  • TRẺ THÔMG MINH NHƯNG VẪN HỌC KÉM
  • Nhóc và em bé
  • Vai trò của cha mẹ trong việc phát triển nhận thức của con cái lứa tuổi học sinh tiểu học
  • Kích thích 5 giác quan cho thai nhi
  • Luyện trí nhớ siêu tốc bằng... thần dược!
  • Những bài thuốc chữa lãnh cảm
  • Bài thuốc cho phụ nữ sau sinh
  • CÁCH CHĂM CON CỦA NGƯỜI PHỤ NỮ HIỆN ĐẠI
  • Các chứng rối loạn tình dục ở nam giới
  • Nên tế nhị khi con vào tuổi yêu
  • Trẻ trầm cảm dễ dính vào sex
  • Diễn biến tâm lý, tình cảm vị thành niên
  • CHỨNG ÁM ẢNH...SỢ
  • Thế nào là Trẻ có nhu cầu đặc biệt
  • Thiếu ngủ - Nguyên nhân gây tiểu đường
  • Thiếu ngủ - Trẻ dễ bị chấn thương
  • Mộng du - căn bệnh kỳ lạ nhất
  • Kích thích 5 giác quan cho thai nhi - Kỳ 2: Từ tuần lễ phát triển thứ 22
  • Khi nào nên lo lắng về việc trẻ chậm nói
  • Dạy trẻ tính lạc quan ngay từ nhỏ
  • Trẻ nhỏ cư xử kém hơn nếu được ông bà chăm sóc
  • 12 trò chơi rèn kỹ năng cho bé dưới 1 tuổi
  • Giúp bố 'kết thân' với baby mới sinh
  • Trẻ bị ẩn tinh hoàn nên được mổ sớm
  • Tập cho bé thói quen đi ngủ đúng giờ
  • Làm gì khi con tè dầm?
  • Trẻ béo phì tăng nguy cơ đau đầu
  • Lưu ý khi tắm, cắt móng cho bé sơ sinh
  • ĐẶC ĐIỂM TÂM SINH LÝ CỦA HỌC SINH TIỂU HỌC
  • Trẻ sơ sinh nằm phòng máy lạnh được không ?
  • Giảm stress bằng chế độ dinh dưỡng
  • Mạnh hơn cả lời nói
  • Giá trị nội tại
  • Kích thích 5 giác quan cho thai nhi
  • Tăng cường tiêu hóa và hấp thụ dinh dưỡng ở phụ nữ có thai
  • Trẻ nhỏ có biết đùa không?
  • Tư thế ngủ của thai phụ
  • 6 tuần đầu làm cha
  • Rối bời khi teen “yêu” bạn cùng giới
  • Trẻ bị rối loạn cảm xúc: Hậu quả khôn lường!
  • 10 cách nói yêu con
  • Để yêu nhau hơn khi có bé
  • Thế nào gọi là “chất xám”
  • Đo nhu cầu thành đạt bằng phương pháp TAT
  • Được nuông chiều quá trẻ sẽ thiếu kiềm chế
  • Cách đơn giản giúp trẻ hết nhút nhát
  • Trẻ hỏi nhiều là “cá biệt”?
  • Dạy con! Không dễ!
  • Test nhanh chuẩn phát triển trẻ 5 tuổi
  • TUỔI TÁC CÓ ẢNH HƯỞNG ĐẾN VIỆC MANG THAI NHƯ THẾ NÀO?
  • RỐI LOẠN TĂNG ĐỘNG GIẢM CHÚ Ý
  • Khi bé hay dậy sớm
  • Bé học nhiều từ những câu hỏi
  • Chọn đồ chơi cho bé từ 24-36 tháng tuổi
  • Giáo dục nhân cách cho trẻ mầm non
  • Những yếu tố giúp trẻ học ngoại ngữ tốt
  • Dạy trẻ cách từ chối
  • Giúp trẻ hình thành ý thức làm việc
  • Tâm lý “con một”
  • Bé thích nhại giọng
  • Con hiếu, mẹ bớt bệnh
  • Quan hệ cha mẹ và con cái - Bài 1: Tâm tư của con
  • Chọn cách vui chơi cùng bé (1-4 tuổi)
  • Xây dựng tính kiên nhân cho con
  • Giúp bé sơ sinh phát triển mọi giác quan
  • Bí quyết ăn đủ chất cho bà bầu ốm nghén
  • Trẻ phát triển toàn diện hơn khi sống cùng cha mẹ
  • Những 'môn học' cho bé lên 2 tuổi
  • Dạy cho con gái mới lớn về tình dục
  • Những chú ý khi đi du lịch cùng bé yêu
  • Xử trí khi bé yêu gặp ác mộng
  • DẠY CẢM THỤ CHO TRẺ DƯỚI 4 TUỔI
  • Giúp con kết bạn khi đến trường
  • Trẻ thừa hưởng tính cách từ cha mẹ là chủ yếu
  • Làm gì để bé thích đọc sách
  • Tạo sức mạnh cho trẻ để đối mặt với khó khăn
  • Ngôn ngữ bí mật của bé có thể bạn chưa biết
  • Mẹ ơi, bé buồn!
  • Những gì bạn không nên nói với con
  • Khi trẻ nói bậy
  • DẠY CON TÍNH TỰ LẬP
  • Năng lượng cho não - chìa khóa vàng giúp trẻ học hỏi không ngừng
  • Bé gái mắc tự kỷ dễ bị bỏ qua
  • Khuyến khích tính hài hước ở bé
  • Đích thực ái nam, ái nữ!
  • Trẻ “yêu” sớm nếu xem phim người lớn
  • Đối phó với bé hay cắn
  • Dạy bé biết “thảo”
  • Người lớn chưa hiểu chúng em!
  • 5 cách dạy trẻ sai lầm về tiền bạc
  • Trẻ chậm biết nói vì cha mẹ quên dạy
  • Khi bé không có bạn
  • Chọn quà cho trẻ
  • Chuẩn bị cho con vào lớp 1
  • Giúp bé khám phá thiên nhiên
  • Để bà yêu cháu hơn
  • Trẻ hay hỏi là trẻ thông minh
  • BÀY TỎ THÁI ĐỘ KHI NHẬN QUÀ
  • Lời khuyên cho thí sinh trước ngày thi
  • Không nên sinh con quá muộn
  • NỖI KHỔ CỦA CON EM TRONG GIA ĐÌNH
  • Nghịch “chỗ ấy” của con: Nguy cơ lệch giới tính ở trẻ
  • NGUY HẠI HƠN VI TRÙNG
  • SỰ PHÁT TRIỂN TÂM LÝ TỪ 0 ĐẾN 3 TUỔI (kỳ 1)
  • TÂM LÝ HỌC MỘT XA XỈ PHẨM CẦN THIẾT
  • NHỮNG NHU CẦU CƠ BẢN VÀ NHU CẦU TÂM LÝ CỦA CON NGƯỜI.
  • XEM CON NHƯ LÀ MỘT CHỦ THỂ
  • NGHIÊN CỨU TÂM LÝ GIA ĐÌNH
  • CÁC BIỂU HIỆN NHIỄU TÂM Ở TRẺ EM
  • LOẠN TÂM Ở TRẺ EM
  • PHẢN ỨNG SINH LÝ VÀ TÂM LÝ CỦA TRẺ BẾ BỒNG
  • TÂM LÝ THANH NIÊN
  • Y HỌC NHÂN VĂN
  • NHỮNG THỜI KÌ PHÁT TRIỂN CỦA TRÍ KHÔN
  • Nhận biết dấu hiệu trầm cảm ngay từ khi trẻ học lớp 2
  • TÌM HIỂU TRẺ EM QUA HÌNH VẼ
  • LÂM SÀNG TÂM LÝ
  • TRẺ EM TRƯỚC CÁI CHẾT
  • CƠ HỘI ĐỂ NÃO BÉ PHÁT TRIỂN
  • NHỮNG THỜI KÌ PHÁT TRIỂN CỦA TRÍ KHÔN
  • PHÁT TRIỂN TÂM LÝ TRONG NĂM ĐẦU
  • TIẾP NHẬN PHÂN TÂM HỌC VÀ PHÊ PHÁN
  • KHÁI NIỆM “GẮN BÓ”
  • Mẹ ơi, em bé từ đâu ra?
  • PHÁT TRIỂN CẢM GIÁC VẬN ĐỘNG
  • Hãy tin vào bản năng người mẹ
  • CAN THIỆP SỚM - MỘT KHỞI ĐẦU SỚM CHO THÀNH CÔNG CỦA HOÀ NHẬP
  • Phân tâm học và phật giáo
  • Không nên bỏ qua cơ hội một lần trong đời
  • Tiếp nhận phân tâm học và phê phán
  •  
    Giới thiệu về trung tâm
    B/S Nguyễn Khắc Viện, Nhà sáng lập Trung tâm N-T
    Bà Nguyễn Thị Nhất, Nhà đồng sáng lập Trung tâm NT
     
    Bạn đọc viết
    Trò chuyện không định h...
    em muon hoi chi tiet hon ve cach the hien cac loai cau hoi t...
    29/11/08 10:24 More...
    By duong hanh

    Tự tin khẳng định trong...
    Một bài viết rất sâu sắc về hành vi thiếu t...
    22/11/08 15:38 More...
    By AAAA

    Des troubles psychologiques, des méthodes de consultation et de traitement ...