NT Foundation - Một số yếu tố tâm lý tác động đến việc sinh con
 
 
Lượt truy cập: 8814622
 
 
Một số yếu tố tâm lý tác động đến việc sinh con
 

(Tamly) - Tìm hiểu một số nguyên nhân tác động đến việc sinh con thứ ba.

 

(Tamly) - Tìm hiểu một số nguyên nhân tác động đến việc sinh con thứ ba.

Trần Anh Châu - Nguồn www.tamly.com.vn

Công tác dân số - kế hoạch hoá gia đình có một ý nghĩa lớn lao đối với mỗi gia đình và toàn xã hội. Trong nhiều năm qua, các chương trình dân số đã thu được nhiều thành tựu quan trọng góp phần ổn định xã hội và phát triển kinh tế. Tỷ lệ phát triển dân số đã giảm xuống đáng kể (từ 2.2% trong những năm 1980, 1990 xuống 1.5% vào các năm 1998, 1999). Tuy nhiên cơ cấu dân số nước ta còn trẻ, nhóm người trong độ tuổi sinh sản đang tăng nên sức ép dân số vẫn còn. Theo kết quả điều tra biến động dân số và kế hoạch hoá gia đình của Tổng cục thống kê thì tỷ lệ sinh con thứ ba có sự gia tăng một cách đột biến trong năm 2004. Với mục đích tìm hiểu nguyên nhân tâm lý của hiện tượng này, một số cácn bộ trẻ Viện Tâm lý học đã tiến hành trưng cầu ý kiến hơn 200 khách thể được lựa chọn ngẫu nhiên (nhưng trong độ tuổi sinh đẻ) ở Hà Nội. Kết quả cho thấy những yếu tố tâm lý như thái độ, cảm nhận về hạnh phúc gia đình, vị thế xã hội, cách nhìn nhận về trách nhiệm của gia đình đối với đất nước có ảnh hưởng tới số con trong gia đình. Bài viết này xin được đề cập đến một số sức ép trong việc sinh con.

  • 1. Tác động chung

Nguyên tắc của công tác dân số là bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân phù hợp với sự phát triển kinh tế - xã hội; bảo đảm sự chủ động, tự nguyện, bình đẳng của mỗi cá nhân, gia đình đối với việc kiểm soát, chăm sóc sức khoẻ sinh sản; nhưng có sự kết hợp với lợi ích của cộng đồng, xã hội. Việc sinh đẻ con cái là niềm vui của các cặp vợ chồng, là hạnh phúc gia đình và cũng là sự thể hiện trách nhiệm của cá nhân đối với xã hội. Bởi vậy, tuỳ theo các đặc điểm cơ cấu dân số, điều kiện kinh tế - xã hội mà nhiệm vụ đặt ra cho công tác dân số của mỗi quốc gia, mỗi giai đoạn lịch sử là khác nhau. Đối với một số quốc gia đang được cảnh báo về hiện tượng già đi của dân số, mức sinh thay thế thấp như các nước châu Âu, Nhật Bản thì việc sinh con thứ ba là được khuyến khích và có nhiều chế độ ưu đãi. Nhưng ở những đất nước có số dân đông như Trung Quốc, Ấn Độ... thì việc kiểm soát tỷ lệ tăng dân số luôn là mối quan tâm hàng đầu. Ở Việt Nam, sức ép gia tăng dân số đối với xã hội, tài nguyên, môi trường... còn lớn thì mỗi cặp vợ chồng, cá nhân phải có nghĩa vụ tuân thủ các chính sách về dân số, thực hiện kế hoạch hoá gia đình, xây dựng quy mô gia đình ít con, ấm no, bình đẳng, tiến bộ, hạnh phúc và bền vững (Pháp lệnh dân số, điều 4).

Khi tìm hiểu về áp lực xã hội (ví dụ như pháp luật; dư luận xã hội, ví dụ như sự phê bình của cộng đồng, cơ quan...), 57% số người được hỏi có đồng ý rằng nếu như không chịu áp lực từ phía xã hội thì họ sẽ sinh nhiều hơn 2 con.

Áp lực từ phía xã hội đối với việc sinh nhiều hơn 2 con tăng dần theo độ tuổi. Nhóm thanh niên dưới 27 tuổi ít bộc lộ sự đồng ý (chỉ có 7.2% nhóm này cho rằng hoàn toàn đúng, trong khi ở nhóm trên 35 tuổi là 21.5%, nhiều gấp 3 lần). Điều này có thể giải thích bởi hai lẽ: a, vấn đề sinh con đối với nhóm thanh niên trẻ tuổi chưa phải là điều quan tâm nhất và b, tuổi càng nhiều thì vị thế, vai trò của cá nhân càng có xu hướng củng cố hơn và do vậy, áp lực xã hội cũng tăng lên. 

Tác động xã hội giúp giải thích một phần hiện tượng gia tăng tỷ lệ sinh con thứ ba một cách nhanh chóng trong thời gian qua. Qua bản Pháp lệnh dân số công bố vào năm 2003, trong đó có điều thứ 10 quy định về quyền và nghĩa vụ của mỗi cặp vợ chồng, nhiều người đã cho rằng việc quyết định số con là hoàn toàn tuỳ thuộc vào mỗi người, nghĩa là họ hiểu rằng áp lực xã hội đã không còn nữa (?). Đây là một trong những nguyên nhân làm gia tăng tỷ lệ sinh con thứ ba trong thời gian vừa qua. Mặt khác, bên cạnh tác động xã hội còn có những tác động khác, trong đó có tác động của cá nhân, gia đình.

2. Tác động từ gia đình

- Mong muốn của ông bà, họ hàng

Cần phải nói ngay rằng quan niệm nhà đông con là nhà có phúc vẫn còn tồn tại trong tâm lý của một số người, mặc dù khi nhìn nhận thực tế, đa số các cặp vợ chồng đều thấy rằng việc chăm sóc con cái tốt quan trọng hơn việc có bao nhiêu con. Việc thay đổi một quan niệm hằn sâu trong tâm lý thường khó khăn, mặc dù đã nhận thức được yêu cầu của thực tiễn. Trong khảo sát của chúng tôi, hơn 80% số người cho rằng việc chăm sóc con cái tốt và các thành viên khác của gia đình có điều kiện phát triển là quan trọng hơn việc có mấy người con, nhưng cũng còn một bộ phận không nhỏ số người cho rằng "nhà đông con là nhà có phúc" (chỉ có 27% số người đánh giá điều này là hoàn toàn không đúng). Chính vì vậy, đa số khách thể thấy rằng trong gia đình mình, ông bà mong muốn có nhiều cháu.

Tuy chỉ có gần 9% công nhận rằng điều này là hoàn toàn đúng, nhưng 3/4 số người được hỏi đã nhìn nhận có điều này (chỉ có 1/4 số người hoàn toàn không công nhận), chứng tỏ trên bình diện chung, mong muốn của họ hàng, ông đã tạo sức ép đối với các cặp vợ chồng trong việc sinh con. Sức ép này không phải là trực tiếp bởi xét cho cùng, ý muốn của hai vợ chồng mới là điều quyết định, nhưng lực tác động của nó không hề nhỏ. Gia đình Việt Nam thường là gia đình mở rộng (nhiều thế hệ cùng chung sống), mối quan hệ giữa các thành viên khá chặt chẽ nên việc của mỗi cá nhân cũng là mối quan tâm chung của họ hàng. Nhiều người đã không khẳng định được rằng việc sinh con là việc riêng của hai vợ chồng, không ai trong gia đình can thiệp vào (xem thêm số liệu thống kê ở phần phụ lục).

- Mong muốn của vợ chồng

Việc sinh con dựa trên sự đồng thuận của cả hai vợ chồng và sự mong muốn về những đứa con. Tuy nhiên, chính sự mong muốn về con cái (đáng chú ý nhất là giới tính của đứa trẻ) lại tạo ra sức ép trong việc sinh con của vợ, chồng (hoặc cả hai vợ chồng), khi những đứa con được sinh ra chưa đúng như mong đợi của họ. Tâm lý phải có con trai nối dõi tông đường, sinh con phải "có nếp, có tẻ" v.v... vẫn còn ám ảnh các cặp vợ chồng. Mặc dù hỏi về những vấn đề như thế này khó có thể thu được kết quả chính xác nhưng chúng tôi cũng đã ghi nhận được mong muốn sinh thêm con thứ ba khi chưa có cả con trai và con gái của hơn 50% các cặp vợ chồng. Chúng tôi không tìm thấy sự khác biệt nào đáng kể giữa các so sánh về độ tuổi, giới tính, nơi làm việc (nhà nước hay tư nhân), chứng tỏ áp lực sinh con trai và muốn có cả trai và gái có thể xem là khá phổ biến đối với các nhóm người khác nhau.

  • -Tác động của yếu tố kinh tế

Yếu tố kinh tế có tác động đến nhiều hoạt động khác nhau, trong đó không loại trừ vấn đề sinh con của các cặp vợ chồng. Điều kiện kinh tế gia đình tác động đến việc chăm sóc sức khoẻ, đáp ứng nhu cầu học tập và vui chơi của trẻ. Tuy nhiên, việc đánh giá vai trò của nhân tố kinh tế còn tuỳ thuộc vào suy nghĩ của các ông bố, bà mẹ, thể hiện sự phân cực khá rõ. Trong mẫu khảo sát của chúng tôi, có hơn 30% các đôi vợ chồng thừa nhận vai trò của nhân tố kinh tế (điều kiện kinh tế tốt sẽ sinh nhiều con) với mức tán thành cao (nhìn chung là đúng và hoàn toàn đúng) và cũng có một tỷ lệ khá cao các gia đình không quan tâm nhiều đến điều kiện kinh tế khi sinh con: 55% không quan tâm hoặc chỉ đồng ý một phần nhỏ. Như vậy, ở một nhóm các gia đình có điều kiện sống khá giả, những lo toan về yếu tố kinh tế trong việc chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ nhỏ không phải là áp lực đối với họ, tâm lý có con trai, "có nếp, có tẻ" v.v... sẽ là điều thúc đẩy họ sinh thêm con. Ngược lại, ở một số gia đình khác, tâm lý muốn sinh thêm con để đúng như mong đợi đã lớn hơn áp lực kinh tế, hoặc do "nhận thức" trời sinh voi, trời sinh cỏ v.v... nên cũng tạo ra yếu tố thúc đẩy việc sinh con.

Tìm hiểu tâm lý các cặp vợ chồng trong việc sinh con, chúng ta thấy rằng họ luôn luôn chịu những tác động từ nhiều phía. Nếu không có nhận thức đúng đắn về việc sinh đẻ con cái và trách nhiệm chung đối với cộng đồng thì rất dễ có hành vi lệch chuẩn. Bởi vậy, việc tuyên truyền, giáo dục về dân số là yếu tố cần thiết, nhất là đối với thế hệ trẻ. Bên cạnh đó, các biện pháp, chế tài đối với việc kế hoạch hoá gia đình vẫn là điều hiện nay không thể thiếu.

 
E-mail  Gửi email cho bạn bè
In trang này In trang này
  Lên đầu trang
Các bài khác...
  • 10 ĐIỀU NÊN NÓI VỚI CON
  • Bố mẹ hay bạn
  • Bảo đảm và tạo cảm giác an toàn cho trẻ
  • Thái độ đứng trước con em
  • Cần có chiến lược phòng ngừa rối nhiễu tâm lý trẻ em
  • Xem con như là một chủ thể
  • "Không có nỗi đau nào bằng nỗi đau tâm trí"
  • Xem con như là thượng khách
  • Trẻ em hư
  • Trẻ em ngày nay
  • Tính
  • Cảm thông và chia sẻ với tuổi mới lớn
  • Giải mặc cảm tội lỗi cho trẻ - một hướng phòng ngừa tự sát
  • Năm thông điệp gửi người cha trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa
  • Làm thế nào để giúp con có được hình ảnh đẹp về người cha?
  • Chăm - Chữa - Dạy tại phòng khám Tâm lý - Y học - Giáo dục trong một bệnh viện đa năng
  • Trầm cảm tuổi học đường
  • Sẻ chia với trẻ tự kỷ
  • Trẻ có những dấu hiệu: Chậm nói, ngơ ngác... Đừng vội cho là trẻ tự kỷ
  • Môi trường xã hội và tâm lý xã hội ở thành thị
  • Rối nhiễu tâm lý sau hai năm vắng mẹ
  • Tương tác giữa bố mẹ và trẻ tuổi bế bồng
  • Hội chứng tự tỏa qua 10 câu hỏi
  • Chữa máy - chữa người
  • Nỗi khổ của con em
  • Nâng cao ý thức và hiểu biết về tâm lý trẻ cho giáo viên
  • Chăm dạy những trẻ em không may
  • Chứng trầm cảm ở thiếu niên: Khi con bạn quá vui, cũng nên để ý
  • Đau mà không tìm thấy bệnh
  • Tâm lý lâm sàng trẻ em Việt Nam
  • 9 cách giúp bé hay nói
  • Tư duy sáng tạo
  • Vì sao nên cho con bú sữa mẹ ngay sau sinh?
  • Thiên đường của sáng tạo
  • Thái độ của bạn với cách sống tuổi teen?
  • 6 cách bắt đầu ngày làm việc mới
  • Nắm tay yêu thương
  • 13 điều nên giúp trẻ trong giao tiếp
  • Chồng lười chăm con
  • Sinh viên với kỹ năng mềm
  • Con vẹt dạy trẻ con tập nói
  • Vẹt dạy người tập nói
  • Người già trầm cảm
  • Dấu hiệu của trẻ bị dị ứng thức ăn
  • Giúp trẻ tránh say tàu xe
  • Trầm cảm ở bà bầu
  • Những cách trừng phạt trẻ sai lầm
  • Những đứa trẻ có khả năng đặc biệt
  • Gần ba tuổi biết giải toán
  • Cảm xúc liên quan đến thành đạt
  • Rối loạn chuyển hóa
  • 10 điều cần tránh trong giáo dục khi trẻ mắc lỗi
  • Cách thông minh để trò chuyện với con
  • Dạy bé ứng xử tốt qua trò chơi
  • Luyện tập trí nhớ
  • Muốn con thông minh, hãy cho chúng chơi cờ vua
  • Con nào mẹ cũng yêu
  • Lo âu làm tăng bệnh lý nội khoa
  • Phát hiện gen gây u não ở trẻ em
  • TRẺ THÔMG MINH NHƯNG VẪN HỌC KÉM
  • Nhóc và em bé
  • Vai trò của cha mẹ trong việc phát triển nhận thức của con cái lứa tuổi học sinh tiểu học
  • Kích thích 5 giác quan cho thai nhi
  • Luyện trí nhớ siêu tốc bằng... thần dược!
  • Những bài thuốc chữa lãnh cảm
  • Bài thuốc cho phụ nữ sau sinh
  • CÁCH CHĂM CON CỦA NGƯỜI PHỤ NỮ HIỆN ĐẠI
  • Các chứng rối loạn tình dục ở nam giới
  • Nên tế nhị khi con vào tuổi yêu
  • Trẻ trầm cảm dễ dính vào sex
  • Diễn biến tâm lý, tình cảm vị thành niên
  • CHỨNG ÁM ẢNH...SỢ
  • Thế nào là Trẻ có nhu cầu đặc biệt
  • Thiếu ngủ - Nguyên nhân gây tiểu đường
  • Thiếu ngủ - Trẻ dễ bị chấn thương
  • Mộng du - căn bệnh kỳ lạ nhất
  • Kích thích 5 giác quan cho thai nhi - Kỳ 2: Từ tuần lễ phát triển thứ 22
  • Khi nào nên lo lắng về việc trẻ chậm nói
  • Dạy trẻ tính lạc quan ngay từ nhỏ
  • Trẻ nhỏ cư xử kém hơn nếu được ông bà chăm sóc
  • 12 trò chơi rèn kỹ năng cho bé dưới 1 tuổi
  • Giúp bố 'kết thân' với baby mới sinh
  • Trẻ bị ẩn tinh hoàn nên được mổ sớm
  • Tập cho bé thói quen đi ngủ đúng giờ
  • Làm gì khi con tè dầm?
  • Trẻ béo phì tăng nguy cơ đau đầu
  • Lưu ý khi tắm, cắt móng cho bé sơ sinh
  • ĐẶC ĐIỂM TÂM SINH LÝ CỦA HỌC SINH TIỂU HỌC
  • Trẻ sơ sinh nằm phòng máy lạnh được không ?
  • Giảm stress bằng chế độ dinh dưỡng
  • Mạnh hơn cả lời nói
  • Giá trị nội tại
  • Kích thích 5 giác quan cho thai nhi
  • Tăng cường tiêu hóa và hấp thụ dinh dưỡng ở phụ nữ có thai
  • Trẻ nhỏ có biết đùa không?
  • Tư thế ngủ của thai phụ
  • 6 tuần đầu làm cha
  • Rối bời khi teen “yêu” bạn cùng giới
  • Trẻ bị rối loạn cảm xúc: Hậu quả khôn lường!
  • 10 cách nói yêu con
  • Để yêu nhau hơn khi có bé
  • Thế nào gọi là “chất xám”
  • Đo nhu cầu thành đạt bằng phương pháp TAT
  • Được nuông chiều quá trẻ sẽ thiếu kiềm chế
  • Cách đơn giản giúp trẻ hết nhút nhát
  • Trẻ hỏi nhiều là “cá biệt”?
  • Dạy con! Không dễ!
  • Test nhanh chuẩn phát triển trẻ 5 tuổi
  • TUỔI TÁC CÓ ẢNH HƯỞNG ĐẾN VIỆC MANG THAI NHƯ THẾ NÀO?
  • RỐI LOẠN TĂNG ĐỘNG GIẢM CHÚ Ý
  • Khi bé hay dậy sớm
  • Bé học nhiều từ những câu hỏi
  • Chọn đồ chơi cho bé từ 24-36 tháng tuổi
  • Giáo dục nhân cách cho trẻ mầm non
  • Những yếu tố giúp trẻ học ngoại ngữ tốt
  • Dạy trẻ cách từ chối
  • Giúp trẻ hình thành ý thức làm việc
  • Tâm lý “con một”
  • Bé thích nhại giọng
  • Con hiếu, mẹ bớt bệnh
  • Quan hệ cha mẹ và con cái - Bài 1: Tâm tư của con
  • Quan hệ cha mẹ và con cái - Bài 2: Tìm "tiếng nói chung"
  • Chọn cách vui chơi cùng bé (1-4 tuổi)
  • Xây dựng tính kiên nhân cho con
  • Giúp bé sơ sinh phát triển mọi giác quan
  • Bí quyết ăn đủ chất cho bà bầu ốm nghén
  • Trẻ phát triển toàn diện hơn khi sống cùng cha mẹ
  • Những 'môn học' cho bé lên 2 tuổi
  • Dạy cho con gái mới lớn về tình dục
  • Những chú ý khi đi du lịch cùng bé yêu
  • Xử trí khi bé yêu gặp ác mộng
  • DẠY CẢM THỤ CHO TRẺ DƯỚI 4 TUỔI
  • Giúp con kết bạn khi đến trường
  • Trẻ thừa hưởng tính cách từ cha mẹ là chủ yếu
  • Làm gì để bé thích đọc sách
  • Tạo sức mạnh cho trẻ để đối mặt với khó khăn
  • Ngôn ngữ bí mật của bé có thể bạn chưa biết
  • Mẹ ơi, bé buồn!
  • Những gì bạn không nên nói với con
  • Khi trẻ nói bậy
  • DẠY CON TÍNH TỰ LẬP
  • Năng lượng cho não - chìa khóa vàng giúp trẻ học hỏi không ngừng
  • Bé gái mắc tự kỷ dễ bị bỏ qua
  • Khuyến khích tính hài hước ở bé
  • Đích thực ái nam, ái nữ!
  • Trẻ “yêu” sớm nếu xem phim người lớn
  • Đối phó với bé hay cắn
  • Dạy bé biết “thảo”
  • Người lớn chưa hiểu chúng em!
  • 5 cách dạy trẻ sai lầm về tiền bạc
  • Trẻ chậm biết nói vì cha mẹ quên dạy
  • Khi bé không có bạn
  • Chọn quà cho trẻ
  • Chuẩn bị cho con vào lớp 1
  • Giúp bé khám phá thiên nhiên
  • Để bà yêu cháu hơn
  • Trẻ hay hỏi là trẻ thông minh
  • BÀY TỎ THÁI ĐỘ KHI NHẬN QUÀ
  • Lời khuyên cho thí sinh trước ngày thi
  • Không nên sinh con quá muộn
  • NỖI KHỔ CỦA CON EM TRONG GIA ĐÌNH
  • Nghịch “chỗ ấy” của con: Nguy cơ lệch giới tính ở trẻ
  • NGUY HẠI HƠN VI TRÙNG
  • SỰ PHÁT TRIỂN TÂM LÝ TỪ 0 ĐẾN 3 TUỔI (kỳ 1)
  • TÂM LÝ HỌC MỘT XA XỈ PHẨM CẦN THIẾT
  • NHỮNG NHU CẦU CƠ BẢN VÀ NHU CẦU TÂM LÝ CỦA CON NGƯỜI.
  • XEM CON NHƯ LÀ MỘT CHỦ THỂ
  • NGHIÊN CỨU TÂM LÝ GIA ĐÌNH
  • CÁC BIỂU HIỆN NHIỄU TÂM Ở TRẺ EM
  • LOẠN TÂM Ở TRẺ EM
  • PHẢN ỨNG SINH LÝ VÀ TÂM LÝ CỦA TRẺ BẾ BỒNG
  • TÂM LÝ THANH NIÊN
  • Y HỌC NHÂN VĂN
  • NHỮNG THỜI KÌ PHÁT TRIỂN CỦA TRÍ KHÔN
  • Nhận biết dấu hiệu trầm cảm ngay từ khi trẻ học lớp 2
  • TÌM HIỂU TRẺ EM QUA HÌNH VẼ
  • LÂM SÀNG TÂM LÝ
  • TRẺ EM TRƯỚC CÁI CHẾT
  • CƠ HỘI ĐỂ NÃO BÉ PHÁT TRIỂN
  • NHỮNG THỜI KÌ PHÁT TRIỂN CỦA TRÍ KHÔN
  • PHÁT TRIỂN TÂM LÝ TRONG NĂM ĐẦU
  • TIẾP NHẬN PHÂN TÂM HỌC VÀ PHÊ PHÁN
  • KHÁI NIỆM “GẮN BÓ”
  • Mẹ ơi, em bé từ đâu ra?
  • PHÁT TRIỂN CẢM GIÁC VẬN ĐỘNG
  • Hãy tin vào bản năng người mẹ
  • CAN THIỆP SỚM - MỘT KHỞI ĐẦU SỚM CHO THÀNH CÔNG CỦA HOÀ NHẬP
  • Phân tâm học và phật giáo
  • Không nên bỏ qua cơ hội một lần trong đời
  • Tiếp nhận phân tâm học và phê phán
  •  
    Giới thiệu về trung tâm
    B/S Nguyễn Khắc Viện, Nhà sáng lập Trung tâm N-T
    Bà Nguyễn Thị Nhất, Nhà đồng sáng lập Trung tâm NT
     
    Bạn đọc viết
    Trò chuyện không định h...
    em muon hoi chi tiet hon ve cach the hien cac loai cau hoi t...
    29/11/08 10:24 More...
    By duong hanh

    Tự tin khẳng định trong...
    Một bài viết rất sâu sắc về hành vi thiếu t...
    22/11/08 15:38 More...
    By AAAA

    Des troubles psychologiques, des méthodes de consultation et de traitement ...