Mưa nhân tạo là một trong những giải pháp giúp giải hạn cho
những vùng đất đang khô héo vì nắng nóng. Các nhà khoa học trong nước đã
có nhiều nghiên cứu về mưa nhân tạo nhưng xem ra còn lâu nữa công nghệ
này mới được áp dụng.
Đã từng làm mưa nhân tạo
TS Phạm Đức Thi, nguyên trưởng phòng Dự báo hạn vừa và dài, Trung
tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn TW cho biết, thế giới đã có nhiều nước
làm mưa nhân tạo như Thái Lan, Ấn Độ,
Trung Quốc...
Khoảng năm 1959, với sự giúp đỡ của các
chuyên gia Trung Quốc, Việt Nam cũng đã từng làm mưa nhân tạo để giải
hạn cho Bắc Bộ với sự giúp đỡ của các nhà khoa học Trung Quốc. Thời điểm
đó, công nghệ rất thô sơ (dùng máy bay rải muối bột vào mây) nhưng vẫn
tạo được mưa nhân tạo.
GS.TS Lê Đình Quang, Trung tâm KHCN Khí
tượng Thủy văn & Môi trường giải thích, muốn làm mưa nhân tạo điều
đầu tiên là phải có mây. Người ta sẽ dùng máy bay (đối với những đám mây
rộng) và tên lửa (mây hẹp) để phun hóa chất lên. Hóa chất là các chất
gồm iốt bạc, băng khô (CO2 đóng băng)...
Các hóa chất này sẽ gây ngưng kết tạo ra
nhiều hạt nước. Khi kích thước hạt nước đủ lớn chúng sẽ rơi xuống đất
gây mưa. Các kết quả nghiên cứu cho thấy, ở nước ta, không ít nơi, mây
có đủ "tiêu chuẩn" làm mưa nhân tạo.
Chính vì thế năm 2000 -
2001, bản thân GS.TS Lê Đình Quang đã từng tham gia đề tài "Những điều
kiện và khả năng làm mưa nhân tạo ở Tây Nguyên". Tiếp sau đó, một dự án
khả thi làm mưa nhân tạo cũng được xây dựng. Cũng khoảng thời gian này
trong một chương trình hợp tác, Nga đã chấp nhận giúp Việt Nam trong
việc làm mưa nhân tạo. Tuy nhiên, cuối cùng dự án khả thi không được
duyệt, chương trình hợp tác với Nga cũng bị ngưng lại...
Làm thử nghiệm ở một vùng nhỏ
TS Phạm Đức Thi cho rằng, nguyên nhân đến giờ Việt Nam
chưa làm mưa nhân tạo có thể là do vốn lớn, đầu tư ban đầu nhiều, công
nghệ cũng khá phức tạp nên... ngại. Ngày xưa, mây nhiều, việc làm mưa
nhân tạo đơn giản, còn bây giờ, ở nhiều nơi, trời trong xanh không gợn
bóng mây vì thế phải có thêm những công nghệ tạo mây... Đấy là chưa kể,
để làm mưa nhân tạo còn phải cần đến máy bay, tên lửa, các thiết bị
chuyên dụng khác...
PGS.TS Lê Đình Quang cho rằng, đúng là công
nghệ không đơn giản, đầu tư nhiều... Từ những năm 1980, Thái Lan đã
làm rồi. Còn vì tiền, theo tính toán để làm mưa nhân tạo trong 3 tháng
cho khu vực Tây Nguyên mất khoảng 9 - 10 tỷ đồng. Vào thời điểm năm 2000
số tiền đó là lớn. Nhưng hiện tại, số tiền này không phải là nhiều. Hơn
thế, chúng ta có thể làm thử nghiệm ở một vùng nhỏ, rồi mới tính đến
làm rộng. "Chưa thử làm thì sao biết chúng ta có khả năng hay không",
PGS.TS Lê Đình Quang nói.
Khoan nước ngầm, chuyển đổi
cây trồng
Các chuyên gia cho biết, trong khi chưa làm
mưa nhân tạo cũng cần phải có những biện pháp chống hạn. Tận dụng tất cả
những gì liên quan đến nước như nạo vét các kênh, mương rãnh đặc biệt
là khoan nước ngầm... là những giải pháp trước mắt. Nguồn nước ngầm sẽ
giữ cho cây cối khỏi bị khô héo để chờ những đợt mưa giải hạn sắp tới.
Tuy nhiên, các chuyên gia cũng cho
biết, nguồn nước ngầm cũng chỉ là giải pháp tạm thời vì bản thân nguồn
nước ngầm của ta cũng đang sụt giảm. Điều quan trọng là phải tính đến
những biện pháp lâu dài như thay đổi cơ cấu cây trồng...
Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn & Môi
trường đã từng chủ trì một đề tài về làm mưa nhân tạo ở khu vực đồng
bằng và trung du Bắc Bộ. Tuy nhiên, mọi thứ vẫn chỉ dừng lại ở đề tài mà
không đem ra ứng dụng được.
trích 
)
