NT Foundation - Lắng nghe, thấu hiểu người khác cũng là nghệ thuật
 
 
Lượt truy cập: 7118297
 
 
Lắng nghe, thấu hiểu người khác cũng là nghệ thuật

Lắng nghe, thấu hiểu người khác cũng là nghệ thuật

TS. Nguyễn Chí Thuật
Tạp chí Tri Thức Trẻ

Nhà tâm lý học Ba Lan Krytyna Skarzyska, trong một bài viết của mình, đã có câu kết luận khiến nhiều người phải suy nghĩ: “Chất lượng cuộc sống của chúng ta phụ thuộc khá lớn vào việc xung quanh chúng ta có nhiều người thấu hiểu chúng ta hay không”.


Và bà đã kể lại câu chuyện có nội dung như sau: Bé trai Jasio mới trên dưới một tuổi đã có cô em gái mấy tháng. Bữa nọ Jasio lấy ngón tay chọc vào mắt em gái. Bố mẹ em hoảng quá vội vàng bế thốc em gái lên và mắng bé thậm tệ: “Mày không biết mày làm thế là chọc mù mắt em hay sao!". Tác giả câu chuyện đưa ra nhận xét: Jasio đâu phải là ông anh độc ác, nó chỉ muốn em gái mở mắt ra xem mắt em thế nào. Cũng như phần lớn trẻ em ở tuổi mình, Jasio coi tất cả mọi người quanh bé như những đồ vật để nó tiến hành các thí nghiệm thuần túy vật lý học: Thử xem có thể làm gì với những “đồ vật” đó, nên đẩy ngã, giật tóc, sờ nắn khắp nơi là chuyện bình thường.

Trẻ nhỏ không biết rằng người khác cũng có những trạng thái nội tâm nào đó. Thậm chí nếu chúng có phát hiện ra ở mọi người những cái mà đồ vật không có thì trong mười mấy tháng đầu đời chúng cũng không phân biệt được những cảm nhận, mong muốn của chính mình với trạng thái và mong muốn của người khác. Trẻ em luôn coi mình là chủ nhân của cả thế giới chúng đang sống, cho nên chúng coi tất cả các trạng thái tâm lý của người khác cũng giống hệt như các trạng thái của chúng. Nhà khoa học nổi tiếng người Thụy Sĩ, Jean Piaget, đã gọi hiện tượng này là tư tưởng trung tâm nhận thức. Bằng chứng rõ ràng nhất về tư tưởng này là việc làm của trẻ thể hiện trong trò chơi giấu - tìm. Một cậu bé ở tuổi lên ba lên năm giấu một vật gì đó, chẳng hạn như quả bóng hay con búp bê, ở chỗ cậu tự chọn cho mình (thí dụ trong đôi giầy của bố), một cậu bé khác, khi đó phải ở phòng bên cạnh, không nhìn thấy, có nhiệm vụ tìm ra đồ vật đã được bạn mình giấu đi. Nếu chúng ta hỏi: “Cháu nghĩ sao, bạn cháu sẽ đi tìm các thứ ấy ở đâu ?” thì những trẻ em ở vào độ tuổi lên sáu vẫn hầu như có cùng câu trả lời: trong đôi giầy của bố. Nói cách khác, trong giai đoạn phát triển nhất định của mình, trẻ không phân biệt được cách nhìn của mình với cách nhìn của đứa trê khác hay cách nhìn của người lớn khác. Nó luôn có cảm tưởng rằng người khác cũng nhìn thấy, cũng biết và trải nghiệm những cái giống y như nó, mặc dù các tình huống là hoàn toàn khác nhau. Quan sát phản ứng của những đứa trẻ cùng lứa tuổi bị coi là đồ vật (như việc em gái khóc do nó cố làm em mở mắt ra, hoặc tiếng kêu cũng những giọt nước mắt của bạn trai bị lấy mất quả bóng, bạn gái bị giật tóc), cũng như nhìn thấy phản ứng của người lớn trước những hành động mang tính thăm dò, phát hiện của chúng, trẻ dần dần học được một điều rằng những người khác cũng có sự cảm nhận và nhu cầu nào đó, rằng không phải bao giờ họ cũng muốn những em tưởng tự như chúng, rằng đôi khi chỉ đơn giản là cngười ta không nhìn ra cái mà chúng đang nhìn thấy. Các công trình nghiên cứu cũng chỉ ra rằng trẻ em ở độ tuổi lên năm lên sáu đã biết làm theo nguyên tắc: “Ta sẽ nhìn thấy gì khi ta ở vị trí của bạn kia”’.

Dần dần từng bước, chúng ta học cách ly tâm, tức là chúng ta được chuẩn bị về mặt nhận thức vượt ra khỏi cái không gian của riêng mình, bước vào một không gian khác. Chúng ta có đủ khả năng vứt bỏ tư tưởng, trung tâm nhận thức. Nhưng liệu như vậy đã phải là chúng ta đang lớn dần, vượt ra khỏi nó chỉ một lần và vĩnh viễn, để rồi với tư cách người lớn, chúng ta sẵn sàng đi theo xu hướng phát hiện ra sự khác biệt ở người thứ hai đồng thời hiểu rõ quan điểm của người ấy không? Tại sao ở người lớn vẫn có chuyện ai đó không đủ khả năng vượt ra khỏi cái không gian nhỏ hẹp của mình? Có ba nhóm yếu tố có thể được coi là quan trọng nhất: Những vấn đè gặp phải với cái “tôi” cá nhân, với sự tự đánh giá mình và với nhận thức về giá trị bản thân, coi hình ảnh mình như một khuôn mẫu hay công cụ để hiểu người khác, lười biếng về mặt nhận thức, tức là thiếu suy nghĩ, thiếu cân nhắc, không có ý chí và năng lực lắng nghe.

Thấu hiểu người khác là phát hiện chính xác nhu cầu, mục đích, nỗi lo lắng, niềm hy vọng, cách nhìn thế giới các mối quan tâm, hiện trạng cảm xúc của người đó.

Để có thể thấu hiểu người khác, cần phải thật sự quan tâm đến anh ta, phải dành cho anh ta khoảng thời gian nhất định của mình, phải có năng lực nhận thức và phải có nhiệt tình. Nhưng chúng ta có thể tập trung vào người khác thế nào được khi chúng ta còn bận bịu với bao suy nghĩ về các vấn đề của chính mình, khi bản thân chúng ta còn chưa biết được là mình thuộc loại thông minh hay đần độn, mình là người bạn tốt hay cũng chỉ là một kẻ xấu xa, đểu cáng, khi chính chúng ta còn chưa xoay xở được với bao thứ trách nhiệm được giao ở cơ quan, còn con cái chúng ta thì học hành chẳng đâu vào đâu ở trường? Trong rất nhiều công trình nghiên cứu xã hội học, người ta đã chỉ ra rằng phát hiện chính xác ở người khác (cả người quen cũ và người mới quen), những lầm lẫn trong việc gán nguyên nhân cho hành động của người thân nhất (vợ, chồng, cha, mẹ, con cái) thường có nguồn gốc ở những vấn đề liên quan đến việc tự đánh giá thấp bản thân. Chẳng hạn như các công trình nghiên cứu do bà Maria Jarymowicz và các cộng sự của bà tiến hành đã chỉ rõ rằng những người tự đánh giá mình thấp thì cũng đánh giá thiếu chính xác nhất xúc cảm của người khác, còn những người đánh giá tích cực, trung thực về bản thân mình thì bao giờ cũng hiểu người khác một cách đúng đắn nhất. Chưa hết, nếu những người đang trải qua nỗi khó khăn, buồn phiền liên quan trực tiếp đến bản thân mình được tác động để nâng cao những đánh giá vẻ bản thân thì về cơ bản họ sẽ trở nên nhạy cảm hơn trước nhu cầu và những vấn đề đang gặp phải của người khác, họ hiểu thấu hơn những người kể trên.

                                            Kim Phương

                                                                   Sưu tầm giới thiệu

 


Thêm yêu thích (247) | Trích dẫn nội dung trên site của bạn | Xem: 4017

  Nội dung

PHẢN HỒI ĐỘC GIẢ NT-FOUNDATION VỀ BÀI VIẾT
Tên của bạn:
E-mail của bạn:
Nội dung:



Code:* Code

 
E-mail  Gửi email cho bạn bè
In trang này In trang này
  Lên đầu trang
Các bài khác...
  • Tự tin khẳng định trong giao tiếp
  • “BỘ CHUẨN” TRẺ 5 TUỔI
  • ĐỪNG LÀM THUI CHỘT MÔN VĂN
  • MỘT TRƯỜNG MẦM NON BỊ “BỎ HOANG” GẦN 20 NĂM
  • CHUẨN CÓ HỢP CHƯƠNG TRÌNH
  • VĂN HOÁ CÔNG GIÁO VIỆT NAM
  • Bạn trẻ nên cởi mở hơn nữa
  • Không được ép học sinh học thêm
  • Công khai học phí
  • Áp lực chọn nghề
  • Trước hết cần cải cách pháp lý
  • GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN GIÁO DỤC: Từ góc nhìn nghiệp vụ sư phạm
  • Hỗ trợ đào tạo hay là một cách để thu hút chất xám
  • Lớp mẫu giáo trong... nghĩa trang
  • Qui chế 43 về đào tạo theo tín chỉ: đôi điều cần được nghiên cứu thêm
  • Vài nhận xét từ kết quả thi tốt nghiệp trung học phổ thông 2005-2008
  • Quản lý game online vẫn còn chưa ổn
  • Sinh viên 5 tốt: Lấy đẹp dẹp xấu
  • Không gian công cộng: Gương soi công bằng, dân chủ và văn minh!
  • Bản quyền tác giả trong sách giáo khoa
  • Cô bé Việt mồ côi mang trong mình bốn dòng máu
  • Sao không làm như Senegal ?
  • 4 giải pháp chống tham nhũng
  • Phê bình Văn học nữ quyền
  • CƠ HỘI PHÁT TRIỂN TRONG KHÓ KHĂN
  • Bàn về thời cơ
  • Bị thầy đánh, nữ sinh nhập viện
  • Trượt ĐH, sang 2009 có được thi tiếp?
  • Lời cảm ơn của Phụ huynh học sinh!
  • Cải cách hệ thống đào tạo tiến sĩ
  • Bé gái nhiễm HIV không được đi học
  • Mỗi tuần chị nấu 170 bát cháo miễn phí…
  • 78 năm thành lập đoàn - nhớ người đoàn viên đầu tiên
  • Thi vào... lớp 1
  • Chọn trường nghề
  • Tính chất tiểu nông
  • Huyết áp thấp có nguy hiểm?
  • Nhìn nhận về Dự luật tiếp cận thông tin
  • Ung thư gan - Những điều cần biết
  • Tăng huyết áp ở trẻ
  • Thật đáng buồn cho cách dạy của chúng ta....
  • Gỉai pháp độc đáo cho bệnh tai biến mạch máu não
  • NGƯỜI VIỆT NAM NÊN HÌNH THÀNH THÓI QUEN ĂN SỮA CHUA MỖI NGÀY
  • Mẹo nhỏ để luôn có đối mắt khỏe mạnh
  • Lưu ý khi phẫu thuật khúc xạ mắt
  • Cả trường dựng lều trọ học
  • Thói quen xấu gây cận thị
  • Tuyển sinh đầu cấp: “Người ăn không hết, kẻ lần không ra”
  • 14 lí do để bạn uống nhiều nước
  • Đôi tay... đi đến trường
  • Khoa học và Thơ
  • Bốn thủ phạm gây vô sinh ở nam giới
  • Không đâu bằng quê nhà
  • Ngày của Mẹ thân yêu...
  • Đến trường trên đôi chân tật nguyền
  • Tan trường là tắc đường
  • SV vượt sướng?
  • Chuyển đổi công tác định kỳ cán bộ VH-TT&DL
  • Phát triển và nuôi dưỡng tố chất lãnh đạo
  • Một số biểu hiện của hiện trạng chảy máu chất xám
  • Phân biệt giữa lãnh đạo và quản lý trong khoa học
  • Trứng hay gà có trước?
  • Về khoa học xã hội & nhân văn
  • Đổi mới cách xây dựng chiến lược
  • Sảy thai - Nguyên nhân và cách phòng ngừa
  • Chuột rút và cách chữa
  • Bệnh nhiệt miệng - Những điều bạn chưa biết
  • Sáng tạo xanh với sự trợ giúp của sở hữu trí tuệ
  • Xin lỗi - Phải biết cách
  • Không đâu bằng quê nhà
  • Choáng váng “truyện người lớn” của teen
  • Thầy hiệu trưởng đi bán vé số
  • Tôi đã “nghèo” như thế đấy!
  • Giờ giới nghiêm dành cho trẻ em Nga
  • SV sẽ được học môn "học để làm gì?"
  • Can-xi cho tuổi thanh thiếu niên
  • Ovaltine thử thách thông minh 2009
  • Mùa thi - mùa "chặt chém"
  • XEM CON NHƯ LÀ MỘT CHỦ THỂ
  • Ép học sinh tặng quà nhà trường
  • Sinh con từ trữ lạnh mô tinh hoàn
  • SÂN CHƠI THỬ TRÍ THÔNG MINH CỦA TRẺ
  • ĐÀO TẠO KỸ NĂNG TƯ DUY CHO TRẺ EM
  • Thi tốt nghiệp THPT 2010: Ôn tập kiểu nào đạt điểm cao?
  • Kết nối người Việt trẻ toàn cầu
  • Bí quyết thi đậu
  • Những người hết lòng vì cộng đồng
  • Hoàn táng thi hài Vua Lê Dụ Tông
  • “Giải cứu” nỗi đau cột sống bằng kỹ thuật hiện đại
  • 5 cách tự nhiên cải thiện sức khỏe
  • Bạo lực học đường
  • Những sát thủ có khuôn mặt trẻ thơ
  • Đánh thức các giác quan của bé từ những năm tháng đầu đời
  • Tình yêu lớn nhất mẹ dành cho con
  • Đâu rồi, nét quyến rũ Hà Nội
  • Thực phẩm tốt cho mùa thi
  • Trẻ có thể tự tử vì người lớn không quan tâm
  • Cách dùng hoa ngọc lan chữa bệnh
  • Giữ tim khoẻ không khó
  • Đồ chơi kích thích trí thông minh cho trẻ
  • Nguy cơ mắc bệnh tự kỉ ở trẻ
  • Phát hiện tự kỷ qua tiếng bập bẹ như thế nào?
  • Khát vọng học tập của chàng sinh viên cao 1m, nặng 18 kg
  • Sự kiện tiêu biểu năm 2010 của ngành Giáo dục và Đào tạo
  • Trời rét vẫn cần tắm cho bé
  • Văn hóa giao tiếp giúp bạn thành công
  •  
    Giới thiệu về trung tâm
    B/S Nguyễn Khắc Viện, Nhà sáng lập Trung tâm N-T
    Bà Nguyễn Thị Nhất, Nhà đồng sáng lập Trung tâm NT
     
    Bạn đọc viết
    Trò chuyện không định h...
    em muon hoi chi tiet hon ve cach the hien cac loai cau hoi t...
    29/11/08 10:24 More...
    By duong hanh

    Tự tin khẳng định trong...
    Một bài viết rất sâu sắc về hành vi thiếu t...
    22/11/08 15:38 More...
    By AAAA

    Des troubles psychologiques, des méthodes de consultation et de traitement ...