NT Foundation - TRẺ EM TRƯỚC CÁI CHẾT
 
 
Lượt truy cập: 8807062
 
 
TRẺ EM TRƯỚC CÁI CHẾT
 

TRẺ EM TRƯỚC CÁI CHẾT

MỘT HƯỚNG NGHIÊN CỨU CẦN THIẾT

BS. NGUYỄN KHẮC VIỆN (1913-1997)

Trừ ra những trường hợp bất ngờ, con người cuối cùng phải giáp mặt với cái chết, với những thái độ ứng xử khác nhau, nhưng đều giống nhau ở chỗ đó là những "phản ứng tâm lý" đối với cái chết, mà từ lâu tâm lý học cũng như các ngành khoa học xã hội và nhân văn khác đã quan tâm nghiên cứu.

 

Nhưng khi nói "con người và cái chết", người ta thường chỉ nói đến người lớn hoặc người già. Còn trẻ em thì sao? Trẻ em có những "phản ứng tâm lý" khi đứng trước cái chết không? Những câu hỏi đó chưa được nghiên cứu tường tận, mà việc nghiên cứu này lại rất quan trọng trong tâm lý học về trẻ em.

Hằng ngày trên thế giới này có hàng nghìn, thậm chí hàng vạn trường hợp tử vong của trẻ em. Khi giáp mặt với cái chết, những đứa trẻ có ý thức thường nghĩ gì, làm gì? Và điều quan trọng không kém là người lớn (bố mẹ, người thân, thầy thuốc, y tá, hộ lý...) phải làm gì để làm giảm nhẹ gánh nặng tâm lý của những trẻ em đang đương đầu với cái chết?

Vì ở Việt Nam chưa có những nghiên cứu chuyên về lĩnh vực này nên ở đây chúng tôi phải dựa vào những kết quả nghiên cứu ở nước ngoài để nói tới những "phản ứng tâm lý" của trẻ em trước cái chết, như những gợi ý bổ ích cho chúng ta. Chủ yếu chúng tôi dựa vào hai quyển sách sau để trình bày:

•1.                       Ginette Raimbault. L'enfant et la mort. Ed. Frivat, Toulouse (Pháp), 1991.

•2.                       Elisabeth Kubler-Ross. On Children and Death. Macmillan Publishing Company, New York, 1985.

Câu hỏi đầu tiên là: "Trẻ em có ý thức về cái chết không?"

Elisabeth Kubler-Ross, qua những khảo sát của mình, khẳng định "Những ai học để biết cái chết hơn là sợ và chống lại nó đều trở thành người thầy của chúng ta về sự sống". Có hàng nghìn trẻ em biết về cái chết nhiều hơn sự hiểu biết của người lớn. Người lớn có thể nghe những trẻ em này nói về cái chết nhưng nhún vai coi thường. Họ có thể nghĩ rằng trẻ em không hiểu về cái chết và có thể chối bỏ những ý nghĩ của chúng. Nhưng đến một ngày nào đó, họ có thể nhớ lại những bài học ấy hàng chục năm sau, khi họ phải đương đầu với "kẻ thù cuối cùng" của chính mình. Lúc đó họ mới phát hiện ra rằng những trẻ nhỏ kia là những ông thầy sáng suốt nhất còn họ chỉ là những học trò mới toanh.

Ginette Raimbault không nói nhiều về lý thuyết, mà trả lời câu hỏi đó bằng hàng chục trường hợp cụ thể. Đây là mấy ví dụ:

* Rose, 5 tuổi, nằm bệnh viện vì chứng suy thận nghiêm trọng. Em hay vẽ và chủ yếu vẽ những người thân thích xung quanh mình. Người được em vẽ sau cùng là người ông. Em nói: "Em vẽ ông, nhưng không thấy ông nữa, ông chết rồi... (im lặng). Ông nằm ở nghĩa địa ấy. Ông bị chôn rồi". Bị ám ảnh về cái chết, em thường nói chuyện với bố mẹ về tất cả những người chết mà em đã biết. Mẹ em nói: "Nó nhìn thấy cái chết". Cái chết được Rose cảm nhận như là sự biến mất, không được nhìn thấy nữa, nó được gắn liền với bệnh viện, với bệnh tật và những đau khổ.

* Raymond, 9 tuổi, bị bệnh tiết niệu và không thể chữa được. Em nói về cái chết "Khi người ta chết, chẳng còn gì nữa hết, chỉ còn một cây thánh giá. Em chẳng muốn chết đâu..."

* Amélie, 11 tuổi, nói lên nhận thức của em về cái chết, hay ít ra cũng nói lên việc em sợ phải chết: "Thật buồn khi phải xa bố mẹ. Đây là lần đầu em nằm bệnh viện, em không thể ngủ được... Có một ông mắc bệnh giống bệnh của em và phải cắt ngón chân cái, rồi phải cắt cả ống chân nữa. Điều em rất lo là bệnh em nặng hơn ông ấy". Nghĩa là em sợ bị cắt một chân mà không ai làm nguôi được nỗi lo lắng ấy của em.

* Marcel, 6 tuổi, bị rối loạn chuyển hóa nặng, có thể chết đột ngột. Mọi người đều hiểu được cái nhìn của em, như các thầy thuốc nói: "Em đã nhìn thấy cái chết". Em nói: "Chết, thế là hết. Người ta ở dưới mộ. Một là một cái phòng dưới nghĩa địa. Người ta chết. Thế là hết".

Bằng tất cả những thí dụ khác nhau trong quyển sách của mình, Ginette Raimbault cũng khẳng định rằng trẻ em có ý thức khá rõ về cái chết và nhận thức về cái chết của các em không khác nhau mấy theo những độ tuổi khác nhau. Nói chung, đối với các em, cái chết là "không còn nhìn thấy nữa" và phải ở một nơi riêng biệt (quan tài, mộ, nghĩa trang). Chết là ngừng hết mọi hoạt động, là không đi lại được, là mất tiếng nói, là không nghe được, không thấy được nữa, là không biết gì hết, là không còn gì nữa...

Là một nhà phân tâm, Ginette Raimbault muốn lý giải nhận thức của trẻ em về cái chết như là một sự nhớ lại những sự kiện có thật hoặc tưởng tượng trong quá khứ, và ý nghĩ về cái chết đôi khi ám ảnh trẻ đến mức trẻ phải huy động tất cả các cơ chế phòng vệ để chống lại (Ở những thiếu niên, đôi khi đó còn là nhận thức về tình trạng không có tương lai và muốn có một sự sáng tạo nào đó để làm quà tặng cho đời trước khi rời xa nó). Bà nói: "Nỗi lo ngại về cái chết không còn phải gắn liền với sự biến mất, với sự hủy diệt, mà là với sự tổn thương tính ái kỷ (narcissisme)... Không có chủ thể của cái chết mà trên thực tế có một chủ thể của nỗi đau, của sự hấp hối, của sự thoáng qua; chủ thể bị cắt xẻo đi mà mình không làm chủ được".

Vấn đề thứ hai được nêu bật lên trong hai quyển sách này là tâm lý "chịu tang" của trẻ em, một khía cạnh cũng rất đáng quan tâm trong lĩnh vực tâm lý của trẻ em trước cái chết.

Đặc biệt trong tác phẩm của mình, Elisabeth Kubler-Ross cũng dành một chương riêng bàn về những trẻ em bị mất tích, trẻ em bị giết và trẻ em tự sát. Một số trường hợp trẻ em tự sát rất đáng cho người lớn suy nghĩ. Có khi đó chỉ là do những đối xử lạnh lùng của bố mẹ khi đứa con mang điểm xấu về nhà, có khi là do trẻ bị đánh đập tàn nhẫn không còn muốn sống nữa, có khi là do bị mẹ ruồng bỏ, đi làm con nuôi hết nhà này đến nhà khác... "Bao giờ chúng ta mới bắt đầu hiểu được rằng tình yêu là tất cả những gì cần thiết?" - Tác giả thốt lên như vậy.

Cũng bằng những ví dụ lấy ra từ đời sống hiện thực, Ginette Raimbault mô tả nhiều tâm trạng khác nhau của trẻ em khi có người thân bị mất. Xin dẫn ra một thí dụ: Wendy, 4 tuổi, được nhận vào một trường mẫu giáo vì mẹ em bị một chứng bệnh nặng. Bốn tháng sau khi em vào trường, mẹ tái phát bệnh cấp tính và chết. Trước khi mẹ mất một tháng, em có thái độ rất gay gắt với mẹ vì nghĩ rằng mẹ sẽ bỏ bố để đi nghỉ một mình. Em vừa sợ mẹ chết, vừa muốn điều đó. Em nói với mẹ: "Nếu mẹ chết thì cũng chẳng sao đâu, mẹ ạ, vì đã có bố chăm sóc con". Sau khi được bố báo tin mẹ mất, lúc đầu em tỏ ra như bằng lòng với việc mẹ đi xa, nhưng đến tuần thứ tư, em rất buồn và nói với bố: "Chẳng ai yêu con cả". Em thường nhắc đi nhắc lại rằng mình không muốn lớn nữa. Nếu có lớn thì lớn thành một người con trai và thành một ông bố vì bố thì sống còn làm một phụ nữ thì chết!

Ở đây ta thấy có sự phát triển khá bền vững của một hoang tưởng là mẹ có thể trở về, nhưng thực tế dần dần phá tan hoang tưởng ấy đi. Trong những trường hợp khác, ta cũng thấy có những hoang tưởng ở các trẻ em chịu tang những người thân vừa bị mất.

Phân tam học có một cách lý giải về tâm lý chịu tang rất đáng chú ý. Trong phần cuối quyển sách của mình, Raimbault nhường lời cho Guite Guérin, một nhà tâm lý khác thuộc Trường Freud ở Paris, đưa ra cách lý giải ấy. Theo ông này, trạng thái buồn có thể đi sau một giai đoạn hưng cảm mà những biểu hiện "ồn ào" của nó chính là để phủ định sự mất mát và cảm giác có tội. Khi chịu tang, trẻ em thường trải qua một tâm lý hối hận và cảm thấy mình có tội ("Mình đã làm điều xấu - Lẽ ra mình phải làm điều tốt - Lẽ ra mình có thể ngăn được cái chết ấy - Mình đã không yêu thương người đã mất một cách đầy đủ), rồi chấp nhận cái chết của mình sau này như một số phận. Những quan sát lâm sàng cho thấy đối với trẻ em (từ khi biết nói), cái chết cũng mang những ý nghĩa giống như đối với người lớn. Các em có thể lúc cười lúc khóc, nhưng đó chỉ là cái bề ngoài chốc lát, không có liên hệ đến cái dòng sâu tâm lý đã chịu một tổn thất. Thậm chí ở trẻ em, thời gian chịu tang được cảm nhận về mặt chủ quan còn kéo dài hơn cả ở người lớn.

Guite Guérin viết: "Chúng tôi nghĩ rằng quá trình chịu tang và những cơ chế khác nhau của nó ở trẻ em và người lớn là giống nhau, chỉ khác đôi chút về mức độ... Sự lý tưởng hóa (người vừa mất) có thể chiếm một vị trí quan trọng hơn đối với trẻ em, vì nó cần thiết hơn. Ngoài sự có mặt thực tế của một người bố (hoặc mẹ), trẻ em cần nghĩ rằng người ấy là tốt, mạnh mẽ, hào hiệp, yêu thương, tức là duy trì một chỗ dựa đồng nhất ấy để không bị tính gây hấn của mình động đến. Trẻ sẽ tự đồng nhất với một hình ảnh lý tưởng. Sự lý tưởng hóa với bố (hoặc mẹ) đã khuất có tác dụng kết tinh toàn bộ những tình cảm tích cực của đứa trẻ đối với người đã mất.

Và thế là những tình cảm tiêu cực thường được dồn cho người đang sống. Theo tác giả này, đó chính là một nguyên nhân gây khó khăn trong trường hợp bố mẹ còn sống phải tái kết hôn. Cũng chính vì thế, những đứa con nuôi sau này biết mình là con nuôi thường giữ lại những tình yêu thương của mình đối với những bố mẹ "thật" (vắng mặt) và tỏ ra đối địch với bố mẹ nuôi có mặt bên cạnh mình.

Cái chết của một người thân bao giờ cũng là một vết thương để lại những vết sẹo sâu sắc. Nếu nó là sự kết thúc của một cuộc đời (kể cả đối với trẻ em), nó cũng không phải là sự kết thúc của những mối liên hệ với cuộc đời ấy.

Xin tóm tắt bài giới thiệu này bằng một đoạn trích từ quyển sách của Elisabeth Kubler-Ross:

Như vậy, cái chết là điểm tột cùng của sự sống, là sự tốt nghiệp, là sự tạm biệt trước khi cất tiếng chào khác, là sự kết thúc trước một sự bắt đầu khác. Chết là sự chuyển tiếp vĩ đại. Nhìn thấy, nghiên cứu, học và hiểu rằng hàng nghìn cách chuyển tiếp khác nhau ấy là công việc của mọi người thuộc mọi lứa tuổi và mọi nền văn hóa, thuộc mọi nơi và mọi lúc, và điều này cũng vĩ đại y như sự sinh đẻ vậy.

 
E-mail  Gửi email cho bạn bè
In trang này In trang này
  Lên đầu trang
Các bài khác...
  • 10 ĐIỀU NÊN NÓI VỚI CON
  • Bố mẹ hay bạn
  • Bảo đảm và tạo cảm giác an toàn cho trẻ
  • Thái độ đứng trước con em
  • Cần có chiến lược phòng ngừa rối nhiễu tâm lý trẻ em
  • Xem con như là một chủ thể
  • "Không có nỗi đau nào bằng nỗi đau tâm trí"
  • Xem con như là thượng khách
  • Trẻ em hư
  • Trẻ em ngày nay
  • Tính
  • Cảm thông và chia sẻ với tuổi mới lớn
  • Giải mặc cảm tội lỗi cho trẻ - một hướng phòng ngừa tự sát
  • Năm thông điệp gửi người cha trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa
  • Làm thế nào để giúp con có được hình ảnh đẹp về người cha?
  • Chăm - Chữa - Dạy tại phòng khám Tâm lý - Y học - Giáo dục trong một bệnh viện đa năng
  • Trầm cảm tuổi học đường
  • Sẻ chia với trẻ tự kỷ
  • Trẻ có những dấu hiệu: Chậm nói, ngơ ngác... Đừng vội cho là trẻ tự kỷ
  • Môi trường xã hội và tâm lý xã hội ở thành thị
  • Rối nhiễu tâm lý sau hai năm vắng mẹ
  • Tương tác giữa bố mẹ và trẻ tuổi bế bồng
  • Hội chứng tự tỏa qua 10 câu hỏi
  • Chữa máy - chữa người
  • Nỗi khổ của con em
  • Nâng cao ý thức và hiểu biết về tâm lý trẻ cho giáo viên
  • Chăm dạy những trẻ em không may
  • Chứng trầm cảm ở thiếu niên: Khi con bạn quá vui, cũng nên để ý
  • Đau mà không tìm thấy bệnh
  • Tâm lý lâm sàng trẻ em Việt Nam
  • 9 cách giúp bé hay nói
  • Tư duy sáng tạo
  • Vì sao nên cho con bú sữa mẹ ngay sau sinh?
  • Thiên đường của sáng tạo
  • Thái độ của bạn với cách sống tuổi teen?
  • 6 cách bắt đầu ngày làm việc mới
  • Nắm tay yêu thương
  • 13 điều nên giúp trẻ trong giao tiếp
  • Chồng lười chăm con
  • Sinh viên với kỹ năng mềm
  • Con vẹt dạy trẻ con tập nói
  • Vẹt dạy người tập nói
  • Người già trầm cảm
  • Dấu hiệu của trẻ bị dị ứng thức ăn
  • Giúp trẻ tránh say tàu xe
  • Trầm cảm ở bà bầu
  • Những cách trừng phạt trẻ sai lầm
  • Một số yếu tố tâm lý tác động đến việc sinh con
  • Những đứa trẻ có khả năng đặc biệt
  • Gần ba tuổi biết giải toán
  • Cảm xúc liên quan đến thành đạt
  • Rối loạn chuyển hóa
  • 10 điều cần tránh trong giáo dục khi trẻ mắc lỗi
  • Cách thông minh để trò chuyện với con
  • Dạy bé ứng xử tốt qua trò chơi
  • Luyện tập trí nhớ
  • Muốn con thông minh, hãy cho chúng chơi cờ vua
  • Con nào mẹ cũng yêu
  • Lo âu làm tăng bệnh lý nội khoa
  • Phát hiện gen gây u não ở trẻ em
  • TRẺ THÔMG MINH NHƯNG VẪN HỌC KÉM
  • Nhóc và em bé
  • Vai trò của cha mẹ trong việc phát triển nhận thức của con cái lứa tuổi học sinh tiểu học
  • Kích thích 5 giác quan cho thai nhi
  • Luyện trí nhớ siêu tốc bằng... thần dược!
  • Những bài thuốc chữa lãnh cảm
  • Bài thuốc cho phụ nữ sau sinh
  • CÁCH CHĂM CON CỦA NGƯỜI PHỤ NỮ HIỆN ĐẠI
  • Các chứng rối loạn tình dục ở nam giới
  • Nên tế nhị khi con vào tuổi yêu
  • Trẻ trầm cảm dễ dính vào sex
  • Diễn biến tâm lý, tình cảm vị thành niên
  • CHỨNG ÁM ẢNH...SỢ
  • Thế nào là Trẻ có nhu cầu đặc biệt
  • Thiếu ngủ - Nguyên nhân gây tiểu đường
  • Thiếu ngủ - Trẻ dễ bị chấn thương
  • Mộng du - căn bệnh kỳ lạ nhất
  • Kích thích 5 giác quan cho thai nhi - Kỳ 2: Từ tuần lễ phát triển thứ 22
  • Khi nào nên lo lắng về việc trẻ chậm nói
  • Dạy trẻ tính lạc quan ngay từ nhỏ
  • Trẻ nhỏ cư xử kém hơn nếu được ông bà chăm sóc
  • 12 trò chơi rèn kỹ năng cho bé dưới 1 tuổi
  • Giúp bố 'kết thân' với baby mới sinh
  • Trẻ bị ẩn tinh hoàn nên được mổ sớm
  • Tập cho bé thói quen đi ngủ đúng giờ
  • Làm gì khi con tè dầm?
  • Trẻ béo phì tăng nguy cơ đau đầu
  • Lưu ý khi tắm, cắt móng cho bé sơ sinh
  • ĐẶC ĐIỂM TÂM SINH LÝ CỦA HỌC SINH TIỂU HỌC
  • Trẻ sơ sinh nằm phòng máy lạnh được không ?
  • Giảm stress bằng chế độ dinh dưỡng
  • Mạnh hơn cả lời nói
  • Giá trị nội tại
  • Kích thích 5 giác quan cho thai nhi
  • Tăng cường tiêu hóa và hấp thụ dinh dưỡng ở phụ nữ có thai
  • Trẻ nhỏ có biết đùa không?
  • Tư thế ngủ của thai phụ
  • 6 tuần đầu làm cha
  • Rối bời khi teen “yêu” bạn cùng giới
  • Trẻ bị rối loạn cảm xúc: Hậu quả khôn lường!
  • 10 cách nói yêu con
  • Để yêu nhau hơn khi có bé
  • Thế nào gọi là “chất xám”
  • Đo nhu cầu thành đạt bằng phương pháp TAT
  • Được nuông chiều quá trẻ sẽ thiếu kiềm chế
  • Cách đơn giản giúp trẻ hết nhút nhát
  • Trẻ hỏi nhiều là “cá biệt”?
  • Dạy con! Không dễ!
  • Test nhanh chuẩn phát triển trẻ 5 tuổi
  • TUỔI TÁC CÓ ẢNH HƯỞNG ĐẾN VIỆC MANG THAI NHƯ THẾ NÀO?
  • RỐI LOẠN TĂNG ĐỘNG GIẢM CHÚ Ý
  • Khi bé hay dậy sớm
  • Bé học nhiều từ những câu hỏi
  • Chọn đồ chơi cho bé từ 24-36 tháng tuổi
  • Giáo dục nhân cách cho trẻ mầm non
  • Những yếu tố giúp trẻ học ngoại ngữ tốt
  • Dạy trẻ cách từ chối
  • Giúp trẻ hình thành ý thức làm việc
  • Tâm lý “con một”
  • Bé thích nhại giọng
  • Con hiếu, mẹ bớt bệnh
  • Quan hệ cha mẹ và con cái - Bài 1: Tâm tư của con
  • Quan hệ cha mẹ và con cái - Bài 2: Tìm "tiếng nói chung"
  • Chọn cách vui chơi cùng bé (1-4 tuổi)
  • Xây dựng tính kiên nhân cho con
  • Giúp bé sơ sinh phát triển mọi giác quan
  • Bí quyết ăn đủ chất cho bà bầu ốm nghén
  • Trẻ phát triển toàn diện hơn khi sống cùng cha mẹ
  • Những 'môn học' cho bé lên 2 tuổi
  • Dạy cho con gái mới lớn về tình dục
  • Những chú ý khi đi du lịch cùng bé yêu
  • Xử trí khi bé yêu gặp ác mộng
  • DẠY CẢM THỤ CHO TRẺ DƯỚI 4 TUỔI
  • Giúp con kết bạn khi đến trường
  • Trẻ thừa hưởng tính cách từ cha mẹ là chủ yếu
  • Làm gì để bé thích đọc sách
  • Tạo sức mạnh cho trẻ để đối mặt với khó khăn
  • Ngôn ngữ bí mật của bé có thể bạn chưa biết
  • Mẹ ơi, bé buồn!
  • Những gì bạn không nên nói với con
  • Khi trẻ nói bậy
  • DẠY CON TÍNH TỰ LẬP
  • Năng lượng cho não - chìa khóa vàng giúp trẻ học hỏi không ngừng
  • Bé gái mắc tự kỷ dễ bị bỏ qua
  • Khuyến khích tính hài hước ở bé
  • Đích thực ái nam, ái nữ!
  • Trẻ “yêu” sớm nếu xem phim người lớn
  • Đối phó với bé hay cắn
  • Dạy bé biết “thảo”
  • Người lớn chưa hiểu chúng em!
  • 5 cách dạy trẻ sai lầm về tiền bạc
  • Trẻ chậm biết nói vì cha mẹ quên dạy
  • Khi bé không có bạn
  • Chọn quà cho trẻ
  • Chuẩn bị cho con vào lớp 1
  • Giúp bé khám phá thiên nhiên
  • Để bà yêu cháu hơn
  • Trẻ hay hỏi là trẻ thông minh
  • BÀY TỎ THÁI ĐỘ KHI NHẬN QUÀ
  • Lời khuyên cho thí sinh trước ngày thi
  • Không nên sinh con quá muộn
  • NỖI KHỔ CỦA CON EM TRONG GIA ĐÌNH
  • Nghịch “chỗ ấy” của con: Nguy cơ lệch giới tính ở trẻ
  • NGUY HẠI HƠN VI TRÙNG
  • SỰ PHÁT TRIỂN TÂM LÝ TỪ 0 ĐẾN 3 TUỔI (kỳ 1)
  • TÂM LÝ HỌC MỘT XA XỈ PHẨM CẦN THIẾT
  • NHỮNG NHU CẦU CƠ BẢN VÀ NHU CẦU TÂM LÝ CỦA CON NGƯỜI.
  • XEM CON NHƯ LÀ MỘT CHỦ THỂ
  • NGHIÊN CỨU TÂM LÝ GIA ĐÌNH
  • CÁC BIỂU HIỆN NHIỄU TÂM Ở TRẺ EM
  • LOẠN TÂM Ở TRẺ EM
  • PHẢN ỨNG SINH LÝ VÀ TÂM LÝ CỦA TRẺ BẾ BỒNG
  • TÂM LÝ THANH NIÊN
  • Y HỌC NHÂN VĂN
  • NHỮNG THỜI KÌ PHÁT TRIỂN CỦA TRÍ KHÔN
  • Nhận biết dấu hiệu trầm cảm ngay từ khi trẻ học lớp 2
  • TÌM HIỂU TRẺ EM QUA HÌNH VẼ
  • LÂM SÀNG TÂM LÝ
  • CƠ HỘI ĐỂ NÃO BÉ PHÁT TRIỂN
  • NHỮNG THỜI KÌ PHÁT TRIỂN CỦA TRÍ KHÔN
  • PHÁT TRIỂN TÂM LÝ TRONG NĂM ĐẦU
  • TIẾP NHẬN PHÂN TÂM HỌC VÀ PHÊ PHÁN
  • KHÁI NIỆM “GẮN BÓ”
  • Mẹ ơi, em bé từ đâu ra?
  • PHÁT TRIỂN CẢM GIÁC VẬN ĐỘNG
  • Hãy tin vào bản năng người mẹ
  • CAN THIỆP SỚM - MỘT KHỞI ĐẦU SỚM CHO THÀNH CÔNG CỦA HOÀ NHẬP
  • Phân tâm học và phật giáo
  • Không nên bỏ qua cơ hội một lần trong đời
  • Tiếp nhận phân tâm học và phê phán
  •  
    Giới thiệu về trung tâm
    B/S Nguyễn Khắc Viện, Nhà sáng lập Trung tâm N-T
    Bà Nguyễn Thị Nhất, Nhà đồng sáng lập Trung tâm NT
     
    Bạn đọc viết
    Trò chuyện không định h...
    em muon hoi chi tiet hon ve cach the hien cac loai cau hoi t...
    29/11/08 10:24 More...
    By duong hanh

    Tự tin khẳng định trong...
    Một bài viết rất sâu sắc về hành vi thiếu t...
    22/11/08 15:38 More...
    By AAAA

    Des troubles psychologiques, des méthodes de consultation et de traitement ...